Bruiloft in Europa

grijselijks niet meer zou kunnen gebeuren. Julius was erbij, die was de oudere en had al in Hannover een groep geleid. Zeker, - er is maar één mogelijkheid om een zaak te dienen, - jezelf er aan weggeven met huid en haar.

‘Julius is geen zaak, het is een mens.’ Ach, dat Daniël ook een Meyer Jonathan tot grootvader heeft, dat hij stamt uit een rij van onvermoeibare Thoravorsers, subtiele waarheidszoekers bovenal. Nu vindt hij geen rust voor zijn altijdvragende geest. ‘Gij zult geen góden erkennen boven Mij’... Hij is gedoemd om zijn daden, zijn goede, zijn slechte, zijn onbezonnen en zijn helderbe-wuste daden altijd opnieuw te doorleven en te doordenken, hij vindt geen rust. En zo werpt hij zich van links naar rechts en van rechts naar links op het smalle divanbed en wanneer een enkel ogenblik zijn gedachten verward ineenzijgen tot een kluwen van bijna bewusteloze afwezigheid, slaat plotseling met een felle straal het besef door zijn hart, dat daarginds Rasser en Derresch liggen te hijgen in een langzame smorende marteling.

Dit is het in laatste instantie, wat steeds opnieuw de slaap wegdrijft uit zijn telkens weer opschrikkend lichaam. O, Rasser en Derresch zijn fielten, ploerten, moordenaars, - maar Daniël doorleeft desniettegenstaande met iedere zenuw van zijn slapeloos lichaam de angst en de pijniging, die op ditzelfde ogenblik daar in Laxenburg wordt geleden. Telkens opnieuw houdt hij zich voor: ‘het komt ze toe, om Fritz,’ maar dadelijk daarna grijpt hem worgend weer de zekerheid: ‘ze liggen daar zo omdat jij het wil, omdat jij ze er liggen laat, - kun je dat verdragen?’

‘Julius wil het!’

‘Neen jij bent het zelf, jij hebt de eed afgelegd!’ En 144