Sterrekinderen

is het nodig, hem te gebruiken, omdat je niet eens buiten de barak mag komen en omdat het wel tien minuten lopen is tot aan die akelige huisjes. De mensen zelf kunnen het niet helpen, dat alles verstopt is geraakt; ze zijn allemaal nieuw hier, en ze weten nog niet, hoe slecht het alles is gebouwd. Maar de groenen zeggen, dat het komt, doordat ze zo vies en zo lui zijn. Alle Joden zijn vies en lui, zeggen ze, en het wordt tijd, dat ze dat eens afleren. Ze zéggen het niet, - ze schreeuwen het, met veel lelijke woorden, die je op school in de Duitse les nooit hebt geleerd. Ze schreeuwen ook, dat nu voor straf het washok zal worden afgesloten, een week lang. Water moeten ze dan maar halen in het mannenkamp; een paar uur lang zal daar een washok voor ze open zijn om water te halen. En verder moeten ze maar het huisje gebruiken, dag en nacht. Er zal voor deze keer ’s nachts niet op ze geschoten worden, als ze buiten de barak komen. Voor moeder en alle moeders van kleine kinderen is het verschrikkelijk. Ze lenen elkaar emmers en bakken, om water te halen, en de grotere kinderen, zoals zij, slepen gauw zoveel mogelijk water aan, zolang dat washok in het mannenkamp voor ze open is. Het is tien minuten heen en zeker een kwartier terug, als je zo’n zware bak met water draagt; je voeten zakken zo diep in de modder, als je zo iets zwaars te slepen hebt. Wat is het eigenlijk slecht, om eerst te maken, dat je je niet kunt wassen, en dan te zeggen, dat je vies bent. Ze heeft in het vorige kamp nooit geweten, dat de groenen zo slecht zijn.

En dan komt de nacht. Er wordt voor de zieken, de heel oude vrouwen en de kinderen een oude, lege emmer in de eetzaal gezet en om beurten houdt er iemand de wacht bij. Wie naar het huisje moet gaan en zelf geen zaklampje heeft, krijgt zo’n knijp-lantarentje mee, waar je aldoor met je duim op moet drukken om een klein beetje licht te krijgen.

Dan gebeurt het, dat het licht in het hele kamp uit gaat, omdat de verduistering niet in orde is. Nu zal ze eerst in het donker de weg door de barak moeten vinden door het smalle paadje met de krukjes, - de bedden moeten tellen om op de terugweg niet in het verkeerde bed te klimmen, - en dan met het knijplantarentje de lange, lange weg door de modder moeten zoeken naar het huisje. Ze wordt misselijk van angst als ze er

164