Sterrekinderen

De voorbereiding, het werken door kleine en grote handen, is mooier nog dan het feest zelf. Het blikkert van goud en zilver in de kinderbarak; van de metaalpapierindustrie in het kamp, die een rustig-zittend slavenwerk vormt voor de ouden die geen zware arbeid kunnen doen, hebben repen, snippers en vellen hun weg gevonden naar de kinderbarak. De soeka moet mooi zijn, naar eigen smaak, met eigen toets; hebben de voorvaderen niet veertig jaar in hun verplaatsbaar thuis gewoond en hebben de tenten toen niet de eigen huiselijkheid gehad van die het bewoonden? Alleen: het bleef verplaatsbaar; ze trokken van het éne kamp naar het andere. Misschien is de trein, die maandag het kamp binnen rijdt, nog duidelijker herinnering aan de zwerftochten door de woestijn dan deze versierde soeka. Maar door het dak van de beestenwagen kun je de hemel niet zien . . .

Als het winter is geworden en het zal Channoeka zijn, en de menora in de eetzaal wordt klaargemaakt om met lichtjes het wonder te vieren van de bevrijding uit een onderdrukking als deze, - dan lijkt het toch, of de commandant iets begint te begrijpen van wat zwakke lichten aan kracht kunnen uitstralen. Tegen ongrijpbare kracht verweer je je met een verbod; tegen grijpbare kracht verweer je je met prikkeldraad en kogels en al wat het leven uit stoffelijke lichamen doet wegvloeien. Een verbod kan overtreden worden, als de ongrijpbare kracht de angst voor het behoud van dit beetje stoffelijk leven heeft doen vervliegen. Weet de commandant ervan, hoe veel moeilijker het is tegen ongrijpbare kracht te vechten dan tegen grijpbare?

Op de eerste avond van Channoeka komt het verbod: geen viering, van welk feest ook, in welke vorm ook, of het een Joods feest is of een Christelijk. De menora brandt al, als het verbod geen gerucht blijkt te zijn, maar officieel wordt rondgezegd. Deze eerste avond is al een feest van licht geweest, - dat is niet ongedaan te maken. Maar morgenavond, als de menora twee lichtjes had moeten dragen, - en deze hele week, als de lichtjes aangroeien tot een rij van acht. . .

De kleintjes rekenen niet verder dan vandaag. De grotere kinderen gaan naar bed met mokkende gedachten om het feest, dat hun is afgenomen.

138