Het proces
Het is een vernederend en tegelijkertijd potsierlijk gevoel, aan een ketting, om de pols bevestigd, de rechtzaal te worden binnengeleid, als een beer die straks in het circus zijn kunstjes moet vertonen, en wilde drift overmant mij als een parketbewaarder mij met zich mee wil rukken. Opschudding, vermaningen, een andere berenleider voortaan.
Rechters, wier waardigheid wordt onderstreept door breed-hangende zwarte overgooiers en wier komst wordt aangekondigd, elke dag opnieuw, opdat iedereen zal opstaan voor het gezag. Rechters, wier horizon wordt bepaald door de grenzen van tolerantie der burgerlijke maatschappij : de kapitalistische eigendomsverhoudingen; de vraag wie geweld mag gebruiken tegen wie; de willekeur van persoonsbewijzen.
Opgeheven hoofd, en toch schokken even mijn knieën als ik voor het eerst de rechtzaal betreed, alsof zij aarzelen tussen de moed van de rebel en de angst van de onderdrukte. En het dringt tot mij door dat zonder die vervloekte angsten, die zich hebben vastgezet in de ziel van wie onderligt, het kapitalisme zich geen dag staande zou kunnen houden. Maar daar zit mijn vriend. Ik begroet Martin met vreugde, ontroering. Er klinkt blij gemompel op de publieke tribune.
De mallemolen gaat draaien. Getuigen van de officier van justitie moeten onze schuld onderstrepen in het gevecht dat zich afspeelt op de bijvelden: onbenulligheden schijnen
183