Het klinkt dor, zo'n opsomming en is niet toereikend. Waarom bij voorbeeld was de Russische Revolutie óók socialistisch, terwijl Marx had voorspeld dat de socialistische revolutie in de het verst ontwikkelde kapitalistische landen zou beginnen? Waarom die snelle verbureaucratisering? Ik kan hem verwijzen naar de bureaucratie in de vakbonden in het Westen, als verschijnsel dat je overal waarneemt als de arbeidersklasse passief is en zich in haar eigen organisaties door baantjesjagers laat verdringen. Het voordeel-zoeken blijft bestaan ook na de machtsverovering, want als er weinig te verdelen valt, zoals in Rusland na de Revolutie, heeft degene die aan de touwtjes trekt de vetste portie. Als de arbeiders het tenminste toestaan, en dat is gebeurd, want het Russische proletariaat was vermoeid en verbloed na een wereldoorlog, revolutie, burgeroorlog. Als hij het maar begrijpt, misschien is hij wel een reformist die het doodnormaal vindt dat er in de arbeidersbeweging bureaucraten zijn.
De grote veranderingen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog: de overwinning van de Sowjetunie op het fascisme sinds Stalingrad, en de nieuwe economische en culturele opgang van het enorme land. Het ontstaan van nieuwe Arbei-dersstaten in Joegoslavië, Oost-Europa en vooral China. De onherroepelijke verandering van de krachtenverhoudingen op wereldschaal ten gunste van de Wereldrevolutie, die Martin als eerste heeft begrepen, waardoor hij tot de grote socialistische leiders behoort die hun naam hebben geschreven in het boek van het Socialisme. De Algerijnse revolutie, en sinds kort de overwinning op Cuba.
'Daarom hebben wij het Algerijnse verzet ondersteund. Ook daar bestaan twee stromingen, een burgerlijke en een socialistische, en ook daar moet het socialisme overwinnen. Het vormt tegelijkertijd een verzwakking van het Franse kapitalisme. Wij hopen dat het een doorbraak van de Wereldpartij zal betekenen in beide landen, want eens moet die
59