rot jeugd achter de rug, willen voor een vriend niet onderdoen, handelen zonder aan de gevolgen te denken en zitten dan bij de humanist als kleine kinderen te huilen zodat je je er geen raad mee weet. 'Ik help ze zoveel ik kan, moedig ze aan om te voorkomen dat ze in herhaling vervallen.' Hij zwijgt, kijkt mij aan, schraapt zijn keel en zegt aarzelend: 'Maar hoe moet ik u aanmoedigen? U zit hier voor uw overtuiging, ik kan u hoogstens een sigaret aanbieden en over koetjes en kalfjes praten. Misschien kunt u mij een volgende keer iets vertellen over uw Wereldpartij, zodat mij uw motieven duidelijker worden.'
Hoe kun je in een half uur de geschiedenis van de Wereldpartij vertellen? Er is zoveel aan voorafgegaan. De Russische Revolutie, waarvan Trotsky als eerste, nog voor Lenin, begreep dat zij permanent was, dat de burgerlijke revolutie in het nog half-feodale land slechts kon slagen door onmiddellijk over te gaan in de socialistische revolutie omdat het proletariaat er al te sterk was om alleen maar als wegbereider voor een nieuwe bourgeoisie te dienen. Permanent ook in die zin, dat met haar het tijdperk van de wereldrevolutie is begonnen, omdat het proletariaat in alle landen zich gesteld ziet voor de taak van de machtsverovering.
Daarna de kloof tussen de historische taken en de grauwe werkelijkheid van alle dag. Het terugebben van de revolutionaire bewegingen buiten de Sowjetunie sinds 1923, de bureaucratisering in het land zelf en de politieke belichaming daarvan: het stalinisme, dat de communistische partijen tot bureaucratische instrumenten ter uitvoering van de kortzichtige politiek van Stalin maakt. Vandaar de verlamming van de Duitse communistische partij tegenover het natio-naal-socialisme, het aan de macht komen van Hitier, de verschrikkelijke nederlaag van het Duitse proletariaat. Op dat ogenblik is een nieuwe communistische Wereldpartij nodig geworden.
158