Door storm en duisternis

Hilversum hadden gevoerd, twee jaar voordat de oorlog uitbrak. Toen hadden ze ook over de vreselijke werkloosheid in Nederland gesproken. Geen wonder dat sommige mensen N.S.B.-ers worden, had toen iemand gezegd. In Duitsland zijn maar liefst drie miljoen werklozen en het is op hun ellende, dat Hitier speculeert. Wat was het lang geleden, dat ze dit in de club hadden besproken en wat was er intussen veel gebeurd! Het scheen, dat Bill Cameron op een of andere manier de gedachten van Dirk scheen te kunnen lezen, want hij ging verder:

'Maar al zijn we verbitterd, we blijven Britten en we zullen onze vrijheid verdedigen tegen de kerels, die Hitier op ons afstuurt om ons te onderwerpen, Stel je voor, Schotten slaven van een of andere tyran? Nooit! Wacht maar, als de oorlog eenmaal voorbij is, dan zullen we een nieuw land opbouwen. Het is niet voor het oude Brittannië dat we vechten, het oude land met zijn honger en werkloosheid, maar voor het nieuwe land van de toekomst, daarvoor zetten we ons leven op spel.'

Merkwaardig, dacht Dirk, als je met de mensen in Nederland spreekt, hoor je, in andere woorden uitgedrukt, dezelfde gedachten. De oorlog heeft een stroom van nieuw willen over de mensen gebracht - ze dromen van een wereld, die ze straks als het vrede is zullen opbouwen, een wereld, die er beter uitziet dan die, waarop ze zelf werden geboren. Het enige, dat de oorlog de moeite waard zou kunnen maken, is de vrede, die erop volgt, dacht hij. Glasgow het machtige, rusteloze, zwoegende Glasgow, lag voor hen. Langs de oevers van de Clyde rommelde in de verte het geweld van de scheepswerven. De droge roffel van de klinkhamers, waarmee de nagels in de stalen scheepswanden werden geschoten, het gesteun en geknars van de grote kranen, die als voorwereldlijke monsters hun lange nekken ten hemel hieven, het getoeter van sleepboten op de rivier, en hoog boven dat alles uit een ijle sluier van rook, die gedragen scheen te worden door duizenden kolommen zwarte smook, die uit even zoveel schoorstenen omhoog steeg. Dirk had het gevoel, dat hij de zilte smaak van de zee op de tong kon proeven, vermengd met stof en roetdeeltjes van de stad voor hem; en een wijd verlangen naar de verte en de vrede vervulde hem. Het grote avontuur lokte hem op geheimzinnige wijze. Daarginds achter de oostelijke horizon, duizenden en duizenden kilometers

140