Het kleine land en zijn groote schoonheid

ken afgeknabbeld en deze geleidelijke vernietiging van natuur en schoonheid gaat gestadig voort. Maar schoon is het Gooi toch gebleven. Want de bosschen aan den ’s-Gravelandschen kant zijn nog onaangetast. De reeks fraaie buitenplaatsen is — zeldzaam geval — nog geheel in wezen. De heiden der Erf-gooiers, alsmede eenige bosschen, zijn thans in handen van het Gooisch Natuurreservaat. En al is een groot gedeelte van Oud-Bussem en van eenige andere, kleinere buitens in de omgeving aan villabouw opgeofferd, en al heeft vooral de gemeente Huizen op ergerlijke wijze veel natuurschoon binnen hare grenzen vernietigd en laten vernietigen en al werd menig fraai uitzicht door de ellendige „lintbebouwing” hopeloos bedorven, zoo is er aan dien kant van het oude Nardinclant toch ook nog veel schoons gebleven.

Naarden, Gooilands oude veste, ligt sereen en fijn binnen den machtigen gordel van wallen en bolwerken en ravelijnen, die het eenmaal tot een sterke vesting maakten. Prachtig op zich zelf zijn deze groene, fraai beplante, geweldige, hooge en zware dwingers en bastions, met hun schijnbaar grillig beloop, hunne breede grachten en de eenig overgeblevene der drie poortgebouwen. Verrukkelijk is het stadje, zooals het, op eenigen afstand gezien, daar ligt, de stapeling der huizen even uitstekend boven de vervaarlijke vestingwerken, en de fijne, oude kerktoren blinkend over het gewest, welks hoofdstad het is — het gewest van bosschen en heiden, van grazige meenten en bekoorlijke engen, van oude hoeven en van wel-verzorgde, zeer vaak in het landschap goed passende moderne landhuizen. De tuin van Amsterdam zoo noemt men wel eens het Gooi. Dat hij dit moge blijven, is de hoop van allen, die de natuur en de schoonheid liefhebben en vereeren.

Hoe geheel anders zijn de heiden van Drenthe — of liever: waren de heiden van Drenthe. Want zij verdwijnen snel. Drenthe wordt „opgebouwd”. Het wordt in ontginning gebracht. Er wordt naar gestreefd, stukken van het oude landschap in den natuur-toestand te behouden. Het is te hopen, dat men daarin zal slagen. Ten deele is men er reeds in geslaagd: te Dwingelo. Elke poging tot redding van zelfs het kleinste stukje natuur moet toegejuicht en gesteund worden. Maar al zou dit streven in Drenthe het gewenschte gevolg hebben, het Drenthe van de toekomst zal het verlies van dat van het verleden nooit kunnen vergoeden. Het Drentsche landschap is — of was iets geheel bijzonders. De onafzienbare heiden hadden iets droefgeestigs, dat in bepaalde omstandigheden, bij grijze

71