Het kleine land en zijn groote schoonheid

den bereikt, naar mate het meer blijkt, dat het volk het verlangt. Den volkswil kan niets weerstaan. Talrijk zijn de maatschappelijke hervormingen, die onder den resoluten wil des volks zijn tot stand gekomen; of beter: zonder de uitingen van dezen wil zou er geen enkele tot stand gekomen zijn.

Nog slechts betrekkelijk weinige jaren geleden was het aantal dergenen, die voor het behoud der schoonheid van stad en land de wapens opvatten, klein; het bedroeg niet meer dan enkele tientallen. Het zijn vele duizendtallen geworden, die actief of steunend werkzaam zijn voor de bij uitstek goede zaak. Doch er zijn vele tienduizendtallen in den lande, gevoelig voor schoonheid, maar die, ziende wat er rondom hen geschiedt, in verslagenheid verzuchten:,, er is toch niets tegen te doen”. Indien zij allen de moedeloosheid van zich werpen en zich voegen bij hen, die reeds in het strijdperk zich bevinden, dan zal ook hier de onweerstaanbare volkswil zich laten gelden. Het volk wilde, dat vrouwen en kinderen tegen overmatigen arbeid beschermd zouden worden. Het is geschied.

Het volk wilde, dat allen mannen en vrouwen recht tot het kiezen van vertegenwoordigers in parlement en plaatselijke besturen zou worden toegekend. Het is geschied.

Het volk wilde, dat in den regel niet meer dan acht uren arbeids per etmaal van den werkman zou gevorderd worden. Het is geschied. Laat het volk willen, dat er een einde worde gemaakt, althans op doeltreffende wijze paal en perk worde gesteld aan de schennis, de bezoedeling, de vernietiging van de schoonheid onzer dorpen, onzer steden, onzer landschappen — en het tijdstip zal niet verre zijn, waarop met blijdschap wordt uitgeroepen: het is geschied!

Degene, die de ontsiering, het verderf van de liefelijkheid dezer gewesten, met droefenis en verontwaardiging, vervuld van machtelooze woede, gadeslaat, vraagt zich menigmaal af: wat is er toch veranderd in de wereld, in de menschen, dat den sleutel geeft tot oplossing van het vraagstuk: hoe komt het, dat de nakomelingschap der geslachten, die bijna niets schiepen, dat leelijk was en zoo ontzaglijk veel dat schoon is, niet alleen dat schoone besmeuren en vernielen, doch bovendien zelden in staat zijn iets in het leven te roepen, dat schoon kan worden genoemd?

Het is niet de eerste maal, dat deze vraag gesteld wordt en velen hebben gepoogd haar te beantwoorden, zonder echter hunne stellingen zóó aannemelijk te maken, dat zij bevredi-

178