Het kleine land en zijn groote schoonheid

de vrije dagen, waarin zij respijt zochten van den arbeid, onveranderlijk hadden doorgebracht in het buitenland, „omdat er in Nederland immers toch niets moois te zien was”, en nu ervoeren, dat hun vaderland in schoonheid van natuur, van landschap, van stad en dorp, geenszins de mindere was van welk ander land ook. Anderen, die dit wel hadden geweten, breidden hun kennis van het land uit en genoten zijn heerlijkheid in haren vollen omvang. Velen maakten van de nieuwe middelen van vervoer en verkeer gebruik, om hun vaste verblijf in schoone oorden te vestigen. Talloozen kwamen er toe, om op den wekelijkschen rustdag steeds de stad te ontvlieden en een zoo groot mogelijk aantal uren door te brengen aan het zeestrand, op de heide, in het bosch, aan en op den plas, of in het bekoorlijke dorp; en bij velen werd het eene gewoonte, om in zulke oorden het week-einde te slijten.

Zeer groot is aldus geworden het aantal dergenen, die het vaderland hebben leeren kennen. In vele gevallen is deze kennis min of meer oppervlakkig. De ware minnaars zijner schoonheid zijn niet zoo talrijk. Dit zijn zij, die in de groote steden niet slechts de voornaamste straten en pleinen door-loopen of doorrijden, de goede hotels en restaurants weten te vinden, wellicht een vluchtig bezoek brengen aan een museum of monumentaal gebouw, doch die doordringen in de oude buurten, in de schilderachtige straatjes en steegjes, die daar de intieme schoonheid zoeken van oude geveltjes en pittoreske doorkijkjes. Dit zijn zij, die niet de kleine steden en dorpen doorvliegen, doch er een poosje verwijlen en er zich verdiepen in de atmosfeer van het verleden, die er hangt over de lieve grachtjes en buurtjes, met hunne knusse, keurige oude huisjes of statige patriciërswoningen, over de kerken en stadhuizen en waaggebouwtjes, over de poorten en torens. Dit zijn zij, die niet slechts zich begeven naar de overbekende en gewaarmerkte centra van binnenlandsch toerisme, doch die het land doortrekken met open oogen en begrijpende zinnen, zoekende naar de ingetogen schoonheid, naar de schoone ingetogenheid, van afgelegen streken, dorpen, stadjes. Dit zijn zij, die niet slechts ijlen langs de heide, de rivier, den plas, niet slechts zitten onder de eerste boomen van den boschrand, om daar den meegevoerden mondvoorraad te verorberen (en incidenteel de omgeving te besmeuren met de vieze resten, de vette verpakkingen en de ledige flesschen) en er eventueel een dansje uit te voeren op de tonen van een muziek, geconserveerd in de gramofoonplaat als de genoten sardines waren in het blikken

173