Het kleine land en zijn groote schoonheid

te bouwen. Indien iemand zijn dier mishandelt, dan begaat hij een vergrijp jegens de zedelijkheidsbegrippen der gemeenschap en het zelfde geldt van hem, die zijn kind verwaarloost of op slechte paden leidt. Kabels en buizen voor electriciteit, water en gas, buiten hen kan de gemeenschap het niet stellen en dus mag niets of niemand beletten ze in den bodem te leggen. De man, die weigert waterschapslasten te betalen, staat vijandig tegenover de poldergemeenschap en zou, werd zijn voorbeeld gevolgd, de oorzaak kunnen worden van een nationale ramp. Men kan niemand toestaan huizen te bouwen, zoo hoog, dat hij anderen licht en lucht beneemt, of de zon belet in de straat te schijnen, en ook vordert het openbaar welzijn, dat er open ruimten blijven tusschen huizen en straten, opdat licht en lucht overal vrijelijk kunnen toetreden, hetgeen voor de volksgezondheid onontbeerlijk is.

Dit alles is ongetwijfeld juist en wordt gereedelijk toegegeven. Het algemeen belang gaat boven het particuliere, altijd en in alle omstandigheden. Doch daarin juist is gelegen de rechtvaardiging van hetgeen de „heemschutters” verlangen. Want het behoud van natuur en schoonheid is een openbaar belang, in de hoogste beteekenis van het woord. Het zou een onmetelijk openbaar verlies zijn, indien de natuur verdreven en de schoonheid verwoest werd. Het onderloopen van een polder is ongetwijfeld een ramp, doch het rooien van een uitgestrekt bosch is eveneens een catastrophe en zelfs een ergere dan de eerste, want de polder is binnen korten tijd watervrij te maken, doch een eeuw moet verloopen alvorens men weer een bosch zou kunnen hebben van gelijke waarde als het gekapte. Het vernielen van „De Nachtwacht”, er zouden geen woorden te vinden zijn, fel genoeg om zulk een ongehoorde wandaad te karakteriseeren en te geeselen, doch het sloopen der windmolens van den Schermer is een wandaad van gelijke orde en dus zal hier maar niet gezocht worden naar de woorden, die noodig zouden zijn om de bedrijvers te kenschetsen op de wijze, die zij verdienen. Het stukslaan van een oud potje is een vergrijp jegens de gemeenschap, doch het schenden en sloopen van een fraai oud huis is dit evenzeer en in oneindig grootere mate.

Er kunnen menschen wezen — er zijn stellig zulke — die voor natuur en schoonheid onverschillig zijn, niet inzien dat de mensch haar niet kan ontberen, dat hij er zonder niet kan leven in den volledigen zin des woords, en dus bescherming van deze beide onschatbare goederen niet achten te zijn een

165