Het kleine land en zijn groote schoonheid

eveneens commissoriaal. Het aantal gesproken en geschreven woorden, betreffende de gewestelijke plannen geuit, moet in millioenen loopen en hectaren papier zijn er over volgeschreven, misschien weinig minder hectaren dan er, terwijl dit alles gebeurde, aan bosch, heide, landgoederen enz. verloren gingen. Maar gedaan is er niets. Wettelijke regeling blijft uit. Gewestelijke plannen komen niet tot stand. De gemeenten kunnen blijven handelen naar believen en doen zulks gewoonlijk, althans in zeer vele gevallen, zóó, dat als het te eeniger tijd tot het vaststellen en voorschrijven van gewestelijke plannen komt, het nauwelijks meer de moeite waard zal wezen zich om hunne invoering en toepassing druk te maken, omdat er van hetgeen zij voor ondergang zouden moeten behoeden, niet noemenswaardigs meer zal aanwezig zijn — eene voorspelling, die niet voor overdreven en noodeloos alarmeerend moet gehouden worden, zooals degenen wel weten, die in deze dingen belang stellen, aandacht schenken aan hetgeen daaromtrent in allerlei vorm en uit verschillende bronnen in de dagbladen wordt gemeld en waarnemen wat er in hunne omgeving en in streken met welke zij in verbinding staan, geschiedt en dreigt te geschieden.

De voornaamste oorzaak van deze inactiviteit is hierin gelegen, dat het optreden ten behoeve van het behoud van de schoonheid des lands nog steeds, zij het ook in mindere mate dan voorheen, beschouwd wordt als te zijn van zeer ondergeschikte beteekenis. Een spoorweg is belangrijk, een kanaal, een fabriek. De sociale verzekering, de positie der ambtenaren, de landsverdediging, het onderwijs, dat zijn gewichtige dingen, waarmede verstandige en ernstige menschen zich bezighouden en waaraan men aandacht heeft te wijden. Maar de schoonheid van het landschap, van het stads- en dorpsbeeld — kom, kom, dat zijn onbeteekenende dingen, waarmede serieuze lieden zich het hoofd niet breken; dat redt zich wel; en als het zich niet redt, dan is er nog geen groot ongeluk gebeurd. Geenszins zal hier de beteekenis van gewichtige aangelegenheden van maatschappelijken, economischen en politieken aard, waarvan enkele vluchtig werden genoemd, geringschat worden. Maar hier wordt opgekomen tegen de geringschatting en achteruitzetting van al hetgeen de schoonheid des lands betreft. Want dit is niet onbelangrijk. Het is, integendeel, van het hoogste gewicht. De „mannen der nuchtere prac-tijk” mogen zich verbeelden, dat alleen het stoffelijke beteekenis heeft, dat de mensch gelukkig is en tevreden kan zijn als

159