Het kleine land en zijn groote schoonheid

gen. Ten einde dit zoo veel als doenlijk was te voorkomen, stelde de Bond „Heemschut” een Adviescommissie in, die bij haar ingediende bouwplannen onderzocht en, zoo noodig, verbeterde. Vele projecten werden aldus behandeld, met het gevolg, dat het destijds overstroomde gebied niet een permanente tentoonstelling van leelijkheden is geworden. Het Adviesbureau bestaat nog steeds en gaat voort zijn nuttige taak te verrichten. Maar niemand is verplicht er bouwplannen ter beoordeeling en revisie aan te onderwerpen. De heilzame werking der instelling is dus van beperkten omvang. Er zijn in het land nog enkele andere bureaux van dezen aard, van welke het zelfde geldt.

Hetgeen vereischt wordt, is: een overheids-instelling, aan welke alle bouwplannen, uit te voeren in gemeenten, die geen eigen schoonheidscommissies hebben, zullen moeten onderworpen worden en dat bevoegd is af te keuren, wijzigingen te gelasten, of zelf aan te brengen. Want bescherming van oude schoonheid, hoe voortreffelijk ook, is onvoldoende. Het is even dringend noodig, land en volk te beschermen tegen nieuwe leelijkheid. Stad, dorp en landschap mogen niet geschonden worden door vernietiging van hetgeen het voorgeslacht er aan schoonheid heeft geschapen, doch evenmin door hetgeen het tegenwoordige geslacht er aan afzichtelijks gelieft te brengen.

Ad 11. Een van de voornaamste misdrijven, die sinds eenige jaren jegens de schoonheid des lands en vooral jegens hen, die haar willen genieten, gepleegd worden, is de zoogenaamde lintbebouwing — in andere woorden: het plaatsen van rijen huizen langs verkeers- en verbindingswegen. Voorheen woonde men het liefst in, of nabij het centrum of de bebouwde kom der gemeente. Alleen zij, die vermogend genoeg waren om paard en rijtuig te bekostigen, konden zich de weelde veroorloven van te wonen, waar zij verkozen. Rijwiel, auto, tram en motorbus hebben daarin verandering gebracht en een van de (meestal noodlottige) gevolgen daarvan is, dat men niet langer aan de centra is gebonden. Het bouwen langs groote en kleine verkeerswegen heeft voornamelijk door deze oorzaak een belangrijke vlucht genomen. De wegen zelf verliezen, waar lintbebouwing komt, haar karakter; zij worden straten; want zeer dikwijls staan er de huizen vlak naast elkander en in de beste gevallen zijn zij slechts door enkele meters zooge-naamden tuin van elkander gescheiden. Dit is op zich zelf erg genoeg. Maar erger nog is, dat deze bebouwing het omrin-

135