Het kleine land en zijn groote schoonheid

Wieringen, het grootste en belangrijkste der Zuiderzee-eilan-den, is geen eiland meer. Een dijk verbindt het nu met de Noord-Hollandsche kust en de groote afsluitdijk hecht het aan de Friesche. Het heeft geen duin en geen strand; het bezit ook weinig, dat het van het naburige vasteland onderscheidt. Merkwaardig zijn er slechts de kerktorens met hunne gemetselde spitsen. Het landschap heeft er niets bijzonders en de „verlossing uit zijn isolement” zal hier niet beteekenen de ondergang van veel dat oud, opmerkelijk en zelfs eenig is, zoo-als het onvermijdelijk Marken zal vergaan.

Wat zal er worden van het typische eiland, met zijn archaïsche binnenhuizen en kleederdrachten en zijn stoere bevolking — en daarnevens ook van het naburige, wellicht nog merkwaardiger en ongetwijfeld schoonere Volendam — als het deel zal uitmaken van den Zuid-Westelijken Polder, en als, wat Volendam aangaat, niet meer de zee voor den dijk zal staan, doch een onbeduidend vaartje daar suffend zal liggen? De vraag stellen, is tevens haar beantwoorden: het zal alles geleidelijk verdwijnen. Men kan het misschien met gelijk recht betreuren of er onverschillig onder blijven. Want eerbied verdient de meening van niet weinigen in den lande, dat zoowel Marken als Volendam geringe „kijkspullen” zijn geworden voor den inboorling en (vooral) voor den vreemdeling, die er de zeden bedorven en een bedeltroep in het leven geroepen hebben, zoodat het een geluk zou zijn als er een einde komt aan de karavanen Amerikaansche en andere „sightseers”. Doch daartegenover staat, dat met de oude, te Volendam in het bijzonder, zeer merkwaardige buurtjes en huisjes, met de oude interieurs en kleederdrachten (om van het opgaan der bevolking in de nieuwe gemeenschap niet te spreken), een stuk volksleven en volksgeschiedenis zou verdwijnen, eenig in zijn soort; en waar reeds zoo veel van dezen aard verdwenen is, of bezig is ineen te schrompelen en te verdorren, daar kan men niet onverschillig staan tegenover een verlies, als dat, waarmede Marken wordt bedreigd. Want al mogen oppervlakkig-nieuws-gierige kudden toeristen en dagjesmenschen het eiland en wat het bevat aangapen, zoo is hetgeen zij met lodderoogen bekijken toch een echt, ongerept, levend stuk historie van ons volk, aan welks ondergang men niet dan met hartzeer kan denken. De rondzeulende of rondgezeuld wordende „Amurricans”, die van de zes weken, die te hunner beschikking staan „to do Yurrup”, twee dagen wijden aan ons land, staren door hunne verbluffende brillen ook naar de „Night Watch, very interes-

80