Amsterdam, die groote stad

Zoo is het. Maar het staat te vreezen, dat slechts betrekkelijk weinigen het natuurschoon van dezen aard in de onmiddellijke omgeving van de stad zullen waardeeren.

Ten eerste, omdat verreweg de meeste menschen alleen bosschen, heiden, duinen als zoodanig beschouwen. Dit is zelfs tot nog toe de officieele opvatting in ons land. In de wetten, die op het behoud van natuurmonumenten betrekking hebben, wordt gesproken van „bosschen en andere houtopstanden”. Een gemeente, die iets van dezen aard wil koopen, kan daartoe van regeeringswege subsidie krijgen. Maar eene, die een fraaien plas, hoe belangrijk ook uit schoonheids- en biologisch oogpunt, voor ondergang zou willen behoeden, kan op ’s lands kas geen beroep doen. In de naaste omstreken van Amsterdam vindt men geen bosschen, geen heiden en geen duinen, zoodat velen zeggen: hier is geen natuurschoon.

Ten tweede, omdat men voor de genieting, die Brugmans schildert, vooreerst oog moet hebben voor de schoonheid van den Hollandschen polder, vervolgens liefde tot en eenige kennis van planten, dieren en vogels moet bezitten. Men moet in staat zijn zich, bijvoorbeeld, te verheugen in een zeldzaam plantje, doch dit is niet mogelijk zonder de wetenschap, dat het zeldzaam is— en wie onze kleine roofdieren niet kent, of, volgens Amster-damsche traditie, alle gele bloemen voor „boterblommetjes” en alle kleine vogels, anders dan musschen, voor „vinkies” houdt en alle groote, anders dan meeuwen, voor „sparrewers”, zal op wandelingen om de stad niet veel genot smaken.

Wie echter zelfs maar in bescheiden mate kennis van deze dingen bezit, zal, bij aandachtig wandelen langs en op den Zeeburgerdijk, of aan den overkant van het IJ en langs de Zuiderzeekust, evenveel genieten als in het bosch, op de heide, of in het duin.

Er is, jammer genoeg, veel verloren gegaan. Zoo, bijvoorbeeld, het Kin-selmeer. Het is een meer dan een eeuw geleden bij een overstrooming ontstane braak; men heeft toen den zeedijk wel hersteld, doch het blijkbaar niet de moeite waard geacht het overstroomde stuk land weder droog te maken. Zoo ontstond daar in den loop der jaren een natuurmonumentje, een paradijs van water- en moeras-vegetatie, een kostelijke vogelbroed-plaats, een wildernisje met een rijke fauna. Het was bij de jongste ge-bieds-vergrooting binnen de gemeente-grenzen gekomen en nu besloot een paar j aren geleden ons Gemeentebestuur het dienstbaar te maken aan de watersport. Deze sport nu is heel mooi op zichzelf, doch zij is maar al te dikwijls noodlottig in hare gevolgen. Want zoodra zij op groote schaal wordt uitgeoefend, veroorzaakt zij den ondergang van de heerlijkheid der

272