Amsterdam, die groote stad

mige min of meer vergeten zijn, doch andere klassieken zijn geworden. Alles vergaat en zoo verging ook deze glorietijd. Het voortreffelijke ensemble ging uiteen. Vele troepen bespeelden den schouwburg, die ten slotte onder directie kwam van den tooneelspeler Louis de Vries, die er zelf in optreedt en hem ook aan anderen verhuurt.

Nu komt (en verdwijnt) de Parkschouwburg.

In een hoek van de Plantage, langs de Nieuwe Heerengracht, bevinden zich thans het Wertheim-Park (zoo genoemd naar den bankier, poli deus en philantroop A. C. Wertheim) en een kaal sportterrein. Beide dingen waren eertijds een geheel, Het Park genaamd — het, want er was geen ander in Amsterdam — een lommerrijke warande, waarin een com :ert-zaal, een en ander van de Parklaan door een sloot gescheiden. Toen aan Het Park als muziek-centrum (waarover later) een einde was gekomen, werd het plan geopperd, daar een modernen schouwburg te stichten. Het was de tijd van de reeds gememoreerde wereldstad-bevliegingen. Vooral moest Parijs nagebootst worden. Te Parijs had men een theater gebouwd met een „Moorsch” interieur, waar balletten werden vertoond — Amsterdam moest noodzakelijk een copie daarvan bezitten. Het stadsbestuur verleende medewerking. De oude, deftige en gezellige Parkzaal werd gesloopt, de helft van het Park werd van zijn boomen beroofd en de Parkschouwburg werd gebouwd, uitwendig een monster van leeiïjk-heid, inwendig „Moorsch”. Een Engelsche ballet-groep, metdenltaliaan-schen naam Martinetti, trad er in op. De vreugde was van korten duur. In een zeer groote stad kan een theater, waar uitsluitend balletten worden vertoond, niet blijven bestaan, laat staan in een betrekkelijk kleine, als Amsterdam destijds was.

De kleinere lotgevallen van den Parkschouwburg te memoreeren, zou geen zin hebben. De groote gebeurtenis was, dat de Nederlandsche Opera, die van De Groot, er werd gevestigd. Hare lotgevallen zullen later aan de orde komen.

Gedurende eenigen tijd gaf ook de Wagner-Vereeniging, over welke eveneens straks, er hare uitvoeringen, namelijk in het tijdperk tusschen den brand van den ouden en de opening van den nieuwen Stadsschouwburg. Nadat de opera te gronde was gegaan, maakte nu eens deze, dan eens gene van den Parkschouwburg gebruik. Ten slotte bleef zij voorgoed ledig staan. De straatjeugd wierp alle ruiten in en havende het gebouw zooveel zij maar kon. Insluipers en inklimmers beroofden het inwendig van alles, dat maar eenige waarde had. Er ontstond een bouwval. Ten slotte wist het Gemeentebestuur het met een krijgslist uit handen te

176