Amsterdam, die groote stad

Schoonhoven, Spoor, Wensma, Malherbe, Tourniaire, Schulze, Morin, Moor, Josephine en Jeanne de Groot, Jacques de Boer, Van Dommelen enz. nog levendig voor oogen — en Theo Mann-Bouwmeester (voorheen familiaar Doortje Frenkel — de naam van een vroegeren echtgenoot — genoemd), Rika Hopper, Betsy Holtrop-van Gelder, Schwab en enkele anderen uit den glorietijd zijn nog in ons midden, sommigen nog actief op de planken, de overigen in ruste. En zij, die meer van nabij met het tooneel bekend waren, denken dan ook aan hen, die het publiek niet: ag, zoo aan Schimmel, den eersten directeur, aan Stumpf, den lateren, ian „Pa” De Leur, den regisseur, en zelfs aan den requisiteur Pereira, die met ongeëvenaard talent meubelen en andere tooneel-benoodigdhe Ien wist op te schommelen.

Maar als onze gedachten uitgaan naar den Stadsschouwburg, dan zien wij ook de figuur van Willem Rooyaards, acteur en regisseur, die op de ontwikkeling van ons tooneel grooten invloed heeft gehad — en verder aan andere leiders van beteekenis, Eduard Verkade, Louis Saalborn, Jan Musch... maar dan zijn wij beland bij de nog levenden en werkenden, over welke een relaas als dit uiteraard moet zwijgen.

Er was in Van der Vijvers tijd ook een „Fransche Schouwburg, op den Binnen-Amstel bij de Halvemaansteeg.” Het gebouw staat er nog. Nadat het had opgehouden schouwburg te zijn, werd het de Schotsche Zendingskerk, bekend om de Hebreeuwsche opschriften boven de ingangen. Toen ook zij had opgehouden te bestaan, werd het gebouw, onder den naam Salvatori, gebruikt voor vergaderingen, concerten enz. Nu staat het sinds jaren leeg. Slechts een enkele maal geeft een politiek cabaret er eenige uitvoeringen. Overigens wordt er geen gebruik van gemaakt.

Van der Vijver zegt het volgende van dezen schouwburg:

^Zij „is door vermogende inwoners, die zich als deelnemers hadden verbonden, in 1786 gesticht. Deze deelhebbers bragten een tooneelgezelschap uit Franschen tezamen, die alzoo voor rekening van een besloten gezelschap, onder den titel Collége Dramatique et Lyrique speelden en van tijd tot tijd door anderen werden afgewisseld. De gebeurtenissen in 1795 ontbonden dezen besloten gezelschapskring, wordende er sedert dien tijd, met toestemming der Regering, door Fransche tooneelgezelschappen, die het gebouw van de aandeelhouders huren, tegen betaling van entree of abonnement gespeeld.

Deze schouwburg is in zijne soort eene voortdurende verlustiging voor liefhebbers van het tooneel, vooral van den zang; te meer daar zich jaarlijks alhier de voornaamste sujetten uit Frankrijk laten hooren, die,

170