Amsterdam, die groote stad

al is het dat zij den dampkring in Holland voor hunne stem onverdragelijk heeten, toch vatbaar zijn voor de aantrekkelijkheid der Hollandsche guldens, die zij niet zelden medenemen.

Het gebouw is voor het uiterlijke een sieraad der stad, en naar het inwendige niet minder fraai.”

Van der Vijver vermeldt ook een Hoogduitschen Schouwburg. Hij deelt vooraf mede, dat er „in de tweede helft der vorige (d.i. de 18de) eeuw” een Duitsch tooneelgezelschap speelde „in eene tent achter het Rechthuis in het Diemermeer” en dat ongeveer een kwart eeuw later door zulk een gezelschap „vertooningen werden gegeven in het gebouw op de Keizersgracht naast het Roomsch-Armen-Kantoor” (d.i. bij de tegenwoordige Raadhuisstraat). Er werden drama’s vertoond en opera’s uitgevoerd. Later werd een schouwburg gebouwd, waaromtrent Van der Vijver heel wat heeft te vertellen. Aldus:

„De lotgevallen van dit gebouw zijn van dien aard, dat men er wel een roman van zoude kunnen schrijven. De Hoogduitsche Schouwburg was inderdaad een tempel van schoone kunsten, toen het collegie Eruditio Musica er des Zondagsavonds in den winter concerten gaf. Toen hoorde men er de voortreffelijkste dilettanten en meesters onzer stad, afgewisseld door de voornaamste talenten van Europa, die zich, voor geld, lieten hooren en wier da capo, des Vrijdags avond 'mFelix Meritis, aangenaam was. Maar daarna ging het achteruit. Beurtelings huurden vreemdelingen en stedelingen de zaal, wier operatiën, zoowel met drama’s als opera’s, schipbreuk leden. Zelfs koordedansers en vertooners van geesten trachtten er vergeefs een teerpenning te verdienen, totdat Koning Lodewijk de schoone kunst weder in het gebouw herstelde en wel door een troep Italiaansche operisten, die hem en naderhand particuliere ondernemers veel gelds hebben gekost, en bij slot van rekening schulden achterlieten. En toen? Nu werd de Hoogduitsche Schouwburg een onderdeel van de holen des ongeluks. Het gebouw werd verhuurd aan het Bestuur van de hier ingevoerde Fransche loterij! Het jaar 1813 verjoeg dit jammerspel met zijne trawanten en het gebouw stond weder ledig; maar ziet, daar waait eensklaps van Albion een heer tooneelspelers over, om Amstels ingezetenen hunne kunsten te laten zien; die (met uitzondering van een paar talenten) wel te huis hadden mogen blijven, ofschoon zij niet lang vertoefden. Eindelijk kwam er weder iets degelijks in het gebouw, te weten een Hoog-duitsch opera-gezelschap, dat zich onder de leiding van F. Haberkorn lang staande hield en ons de gelegenheid gaf, om van tijd tot tijd de eerste zangers en zangeressen uit Duitschland te hooren. Thans (d.i.

171