Amsterdam, die groote stad

siteits-voordrachten (professorale populair-wetenschappelijke lezingen) en is er vooral de Volksuniversiteit, welker cursussen zich over wijde gebieden uitstrekken. Van bescheidener aard zijn de cursussen en lezingen van Ons Huis, de nuttige instelling, welker stichting, naar het voorbeeld der Engelsche Toynbee-instituten (hier echter verre overtreffen), door den „tabakker” en philantroop, wijlen den heer P. W. Janssen, mogelijk werd gemaakt.

De arbeiders doen echter ook zelf veel voor eigen ontwikkeling en scholing. Het Instituut voor Arbeiders-Ontwikkeling organiseert herhalings-onderwijs voor volwassenen, cursorische en andere voordrachten op allerlei gebied, excursies enz. Vele vakvereenigingen van verschillende richting doen hetzelfde op bescheidener schaal en eenige harer bezit ten vrij rijke boekerijen ten dienste van hare leden. In den loop der nu heerschende crisis worden ook van gemeentewege, of met gemeentelijk subsidie, vele opleidende en ontwikkelings-cursussen gegeven ten dienste van werklooze arbeiders.

Onze Wijkmeester doet ten opzichte van het onderwijs slechts deze beknopte mededeeling:

„Zorgt men dus voor de Gezondheid, evenzoo zorgt men ook voor het Onderwijs. Behalven de Latijnsche School zijn er voor de aanzienelijken een groot aantal Instituten, voor den Middenstand Burgerscholen en voor de geringere Arm-, Diakonie- en Tusschenscholen, benevens vier Bewaarscholen voor de kleine kinderen; de laatsten worden hier al spelende onderwezen. Maar of deze Armenscholen wel het gewenschte nut voortbrengen, lijd veele voor- en tegenspraak. Zij worden wel eens te wijs gemaakt voor de Ambachten en hetwelk veelal overgaat tot waan- en eigenwijsheid. Daar op alle deze Scholen, om de algemeenheid der kinderen, geen Godsdienst konde onderweezen worden, zoo besloten de Hervormden in 1815 om drie Zondagsscholen opterigten, als: 1. in de St. Annedwarsstraat, 2. op den Overtoom, en 3. op de Looijersgracht, maar ze zijn kort daarna weder te niet gegaan.”

De Latijnsche School werd later het Gymnasium, gevestigd in een fraai oud gebouw op het Singel, dat thans, in andere gedaante, deel uitmaakt van de kantoren van den Burgerlijken Stand. Het Gymnasium werd overgebracht naar een nieuw gebouw aan den Weteringschans. Weinige jaren geleden werd het noodig een tweede instelling van dezen aard in het leven te roepen. Het werd gebouwd in de Apollo-buurt. Toen ontvingen beide gymnasia namen; het oude werd naar Barlaeus, het nieuwe naar Vossius genoemd.

154