Amsterdam, die groote stad

hoven opgerigt. — Buiten deze zijn er nog veele Genootschappen, als Doctrina et Amicitia, in welke geleerde verhandelingen gehouden worden, en veele Geneeskundige Genootschappen, als zedert 1770 het Genootschap tot Bevordering der Heelkunde en een tot Nut der Heelkunde, een Artis Salutifera, dit laatste eene bijeenkomst van Genees- en Heelkundigen — en zints 1792 het Legaat van Monnikhoff, hetwelk jaarlijks prijsvragen uitschrijft en dezelve beloond... en in elke der Wijken bestaat een Bijbelgenootschap tot versprijding van den Bijbel. — Op het Rokin bij de Langebrug is een Lees Museum voor de daartoe behorende leden. — Voor het algemeen is er een Stads Bibliotheek, welke uit het Illustre School in het jaar 1839 verplaatst werd naar het Paleis van Justitie op de Prinsengracht bij de Leidschegracht. — In den Jare 1838 is men begonnen in de Plantage eene Zeehnoologischen (bedoeld wordt : zoölogi-schen) Tuin, evenals in Parijs op te rigten onder de zinspreuk Natura Artis Magistra, in welke men vreemde levendige dieren in eene Menagerie houdt.” Félix Meritis bestaat niet meer; aangaande deze maatschappij zal later een en ander worden medegedeeld. Doctrina en het Nut kennen sinds lang het instituut der wetenschappelijke verhandelingen niet meer, De genees- en heelkundige genootschappen bestaan niet meer, evenmin als het Leesmuseum; wat er van „het Legaat van Monnikhoff” moge zijn geworden, is onbekend. De Stadsbibliotheek werd later UniversiteitsBibliotheek en werd gevestigd in het oude, doch in de 18de eeuw geheel verbouwde Doelen-zetel op het Singel bij het Spui, waarin zich, behalve de eigenlijke, rijke boekerij, ook nog bevinden: 1. de Bibliotheca Rosen-thaliana, zijnde de kostbare verzameling hebraica en judaica, bijeengebracht door wijlen den welbekenden bankier Rosenthal; 2. het Vondelmuseum; 3. het Multatuli-museum; verder verschillende boeken-verzamelingen van geleerde genootschappen.

De Gemeente bezit verder een prachtige Openbare Bibliotheek met Leeszaal, op de Keizersgracht bij de Leidschegracht gevestigd in eenige fraaie oude patriciërshuizen.

In twee zulke huizen, niet zoo grootsch, doch van echt-Hollandsche intimiteit — er heerscht een Pieter de Hoogh-sfeer — is de rijke bibliotheek van het Economisch-Historisch Archief gehuisvest. Daar bevindt zich ook de boekerij van wijlen F. Domela Nieuwenhuis.

Vereenigingen van burgers, die verlangen naar „geleerde verhandelingen”, zijn er niet meer. Blijkbaar zijn de radio en de „documentaire film” voldoende voor de wetenschappelijke behoeften van dezen tijd. Voor degenen, die toch naar meer en beter verlangen, zijn er de Univer

*53