Amsterdam, die groote stad

heid werden verkocht, was Sinkei op den Nieuwendijk; vandaar dat men een lied zong, met het refrein:

In de winkel van Sinkei is alles te koop En naaimachines ook.

Daarna kwam de Fransche Bazar op de Reguliersbreestraat, waar aanvankelijk slechts zeer goedkoope artikelen van allerlei aard werden verkocht; zij was de voorloopster van de vele soortgelijke inrichtingen, die de stad thans rijk is.

Ook de tegenwoordige eenheidsprijzen-winkels zijn niet oorspronkelijk. Reeds ongeveer 1883 werd in de Kalverstraat een Guldensbazar gevestigd, waar elk artikel één gulden kostte; en 30- en 50-cents-bazars volgden. Een curieuze onderneming, ookzoowat vijftig jaren geleden gesticht, was een winkel op den Nieuwendijk, waar heerenhoeden werden verkocht voor den eenheidsprijs van ƒ 1.90. Jarenlang werd dientengevolge een heerenhoed te Amsterdam een een-negentig genoemd.

Enkele van de hier genoemde zaken hebben zich kunnen staande houden en bestaan nog heden; sommige hebben zich zelfs belangrijk uitgebreid. Maar verreweg de meeste hebben in den loop der jaren den strijd om het bestaan opgegeven. Geheel verdwenen zijn de zaken, waar bepaalde kruidenierswaren, boter, kaas, worst enz. werden verkocht, die komenijs-winkels en welker eigenaren komenijsbazen werden genoemd.

Het uiterlijk der winkels heeft geleidelijk aanmerkelijke veranderingen ondergaan. Van het oude type zijn er nog slechts weinige over. Als voorbeelden dienen een kruidenierswinkel op de Prins Hendrikkade bij de Martelaarsgracht en de in een fraai oud huis gevestigde zaak in scheepsvictualiën op de Gelderschekade bij den Schreierstoren. Hoe onze winkels er thans uitzien, vordert geen beschrijving.

Evenmin behoeft iets gezegd te worden over de groote, veel of alles verkoopende „warenhuizen”, die de evenbeelden zijn van de bekende soortgelijke instellingen in de groote Europeesche steden.

Veel is op dit gebied gewonnen; doch er is ook verloren gegaan, dank zij de nivelleering en wat men noemt de massa-productie.

Voorheen ging men bij dezen bakker voor de beste krentenbroodjes, bij den anderen voor de beste beschuiten, onder- en bovenkorstjes. Hier wist men de beste 3-cents sigaren te vinden, elders de beste rooktabak. Enzoovoort. Thans is vrijwel alles eenvormig. Alle beschuit komt van Dichtbijkade, alle sigaren zijn Lodewijk XII of Hendrik IV.

De algemeene vervlakking weerspiegelt zich ook daarin.

*39