Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

ONTBINDING VAN HET HUWELIJK

dient altijd een rechterlijke uitspraak te komen om een met de wet strijdig huwelijk nietig te verklaren.

De algemene grond voor nietigverklaring naar Nederlands recht is, dat echtgenoten de kwaliteiten missen om tezamen een huwelijk aan te gaan.¹

De bevoegdheid om een dergelijke nietigverklaring te vorderen komt toe aan een ieder die belang heeft; bloedverwanten, ieder der echtgenoten, het openbaar ministerie en ingeval van een bigaam huwelijk kan de echtgenoot uit het eerdere huwelijk de nietigverklaring van dat latere huwelijk vorderen.²

Alvorens de nietigverklaring wordt gevorderd, moet er wel sprake zijn van een huwelijk; een ceremonie waarbij geen ambtenaar van de Burgerlijke Stand aanwezig is, of iemand die ten aanzien van dit huwelijk onbevoegd is, is een non-existent huwelijk. Maar ook in dit geval zal de non-existentie moeten worden uitgesproken.

Nietigverklaring op grond van een geestelijke stoornis kan alleen worden verzocht door degene die aan deze stoornis lijdt. Deze vordering moet binnen zes maanden na het 'ophouden' van de stoornis worden gevorderd.³ Anders wordt de andere partner geacht met de huwelijkse staat in te stemmen. Uiteraard kan deze andere partner te allen tijde echtscheiding verzoeken, omdat het huwelijk onherstelbaar beschadigd is.

Het door mij gemaakte onderscheid tussen nietigverklaring en vernietiging op grond van dwaling komt in het Nederlandse recht beperkt voor.⁴ Van de in het canonieke recht opgesomde gronden: error in personae, fortunae, conditiones en qualitatis, erkent men hier alleen de dwaling in de persoon, dus in de identiteit en niet in de kwaliteit van de andere partner. Wel kan nietigverklaring worden gevorderd op grond

165

¹  Art. 1:69 BW.

²  Asser - de Boer noot 65, p. 146.

³  Art. 1:73 BW.

⁴  Art. 1:72 lid 2 BW.