Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

ONTBINDING VAN HET HUWELIJK

dit is een rabbijnse instructie, achtergesteld kan worden aan een bepaalde regelgeving indien hierdoor belangen van andere personen worden beschermd.

Voorbeelden zijn:

1. Het recht van de jaloerse echtgenoot om zijn vrouw aan de bitter water procedure¹ te onderwerpen, werd door rabbijn Jochanan ben Zakkai afgeschaft met als argument dat mannen er misbruik van maakten.²

2. De uitoefening van het recht van de ouders om hun opstandige zoon (ben sorer umoreh) terecht te laten stellen, werd onmogelijk gemaakt door de uiterste eisen hieraan te stellen.³

3. Afschaffing van de regel dat de man kan scheiden zonder objectieve redenen (ter bescherming van de vrouw).⁴

4. Introductie van de Ketoeba ter bescherming van de rechten van de vrouw.⁵

In deze voorbeelden zien we dat een theologisch gefundeerd beeld over de verhouding tussen individuen in juridische concepten vorm wordt gegeven. Dit is echter theoretisch niet zonder gevaren. Anders gezegd: vanuit een mensbeeld nadenken over de verhouding tussen individuen kan wel een halachisch proces op gang brengen, maar de halachische beslissing moet enkel op juridische gronden worden genomen, waarbij omgevingsfactoren zeker een rol spelen en ook de druk die op een bepaald vraagstuk rust, van belang is. In een christelijke omgeving bijvoorbeeld, waarin het huwelijk als heilig wordt beschouwd en echtscheiding niet mogelijk is, zal men om deze gevoelens te ontzien terughoudend zijn in het nemen van beslissingen.⁶ Dit kan een

163

¹  Bem. 5:11-23.

²  mSota 9:9. Een andere uitleg is dat de ceremonie alleen werkt als de man zelf het huwelijk trouw was. Omdat er veel overspelers waren, werd de ceremonie afgeschaft.

³  mSanh. 8:1-15.

⁴  mGitt. 9:10. Ook om een afvallige stad te straffen, zie bSan. 71a.

⁵  bYew. 89a.

⁶  Zie ook het in noot 42 genoemde artikel van Jose Faur: "The legal thinking of Tosafot".