Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

HALACHISCHE STATUS VAN CIVIELE HUWELIJKEN

Literatur" fulmineert heftig tegen Holdheim over diens aantasting en eigenlijk afschaffing van de autonomie van de rabbijnen en het onnodig en misplaatst hanteren van de 'dina demalchoeta dina-regel'. Ook rabbijn Zacharias Frankel in zijn "Grundlinen des mosaïsch-talmudischen Eherechts"¹ opponeert tegen Holdheim hoewel hij hem niet met name noemt. Zijn stelling is dat, hoewel er sprake moet zijn van 'kinjan', het huwelijk meer is dan alleen een juridische handeling, het heeft ook een religieuze dimensie² en naar Joods recht wordt een huwelijk niet beheerst door 'dinee mamonot' maar door 'dinee issoera' en kan de door Holdheim toegepaste verwijzingsregel - dina demalchoeta dina - niet worden gebruikt inzake de regels omtrent huwelijken.

De controverse moet wel in het licht van die tijd - aarzelende emancipatie van de Joden en tegelijkertijd opkomend antisemitisme - worden gezien. Waar Holdheim propageert dat Joden gewone staatsburgers konden zijn zonder hun religie overboord te zetten, stelde Frankel zich op het standpunt dat emancipatie niet betekende afschaffing van de Joodse normen, waarden en gebruiken.³

Als de man weigert een get te geven, kan naar mijn oordeel terecht worden volgehouden dat ten aanzien van het beëindigen van zo'n huwelijk geen get noodzakelijk is. Een zelfde mening wordt toegeschreven aan R. Jechiel Ja'akov Weinberg door Rabbijn David Novak⁴ en ook door R. Mare b. Shapiro⁵ die een responsum van Weinberg bespreekt, afgedrukt in diens Seridee Eesj. Vol. III. Nr. 22⁶.

129

¹  Zie noot 54.

²  Op pagina 31; "Die Trauung - chuppa - macht sowohl in religioeser wie in richtlicher Hinsicht die Ehe zu einer vollstaendigen, auch wenn nicht der Beischlaf erfolgt...".

³  David Ellenson; "Samuel Holdheim on the legal character of Jewish Marriage; a contemporary comment on his position" in Walter Jacob & Moshe Zemer (Eds.) 'Marriage obstacles in Jewish Law'- zie ook noot 52.

⁴  Novak, o.c. 314.

⁵  R. Marc b. Shapiro in zijn biografie over Weinberg: "Between the Yeshiva World and Modern Orthodoxy. The Life and Works of R. Jehiel Jacob Weinberg". The Littman Library of Jewish Civilization. Londen 1999. Op p. 190.

⁶  De conclusie in de responsa is dat hoewel dit zijn halachische opinie is, in de praktijk stelt R. Weinberg voor dat elk zo een geval voor drie grote rabbijnen zal worden gebracht. In het geval dat hij bespreekt, beveelt hij de opperrabbijn van