Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

HUWELIJKSCONTRACT (KETOEBA)

"Neem haar nu tot vrouw overeenkomstig de wet; jij bent aan haar verwant en ze is voor jou...". En hij riep Sara, zijn dochter, nam haar bij de hand en gaf haar aan hem en verklaarde: "Neem haar overeenkomstig de Wet zoals door Mozes voorgeschreven en leidt haar in vrede naar je vader. Mag G'd in de Hemel je vrede schenken".

En daarna riep hij zijn vrouw en zei haar een rol te brengen en hij schreef een huwelijksovereenkomst die hij met zijn zegel bekrachtigde als bewijs dat hij haar als vrouw had gegeven overeenkomstig de Wet van Mozes."

Zoals hiervoor vermeld zien sommigen schrijvers¹ in het schrijven van een document door Raguel (vader van de bruid) een ketoeba. Anderen² bestrijden dit en zien het als een akte van overdracht (writ of transfer).

Ik ben er nog niet zo zeker van dat het hier om een ketoeba gaat. Als we naar de functie van het document kijken, lijkt het ten behoeve van het bewijs van het bestaan van een huwelijk te zijn geschreven. In zoverre heeft het een zelfde functie als een ketoeba. Maar gelijkheid in functie betekent niet gelijkheid in aard en wezen. De ketoeba moest worden geschreven door de man en ondertekend door twee getuigen, Bovendien, en dit punt lijkt onderbelicht in de Tobit-literatuur, is hier geen sprake van een gewoon huwelijk maar van een door de Tora voorgeschreven huwelijk³. Sara was volgens de tekst de enige dochter van Raguel en Edna en moest als potentiële erfgename binnen de stam trouwen³". Bij een dergelijk huwelijk had de vader van de bruid een actievere rol, ook omdat zijn schoonzoon zijn naam zou gaan dragen. Bij dit type huwelijk was er geen sprake van een bruidsschat.

¹  Epstein, Stummer, Buechler, genoemd op pagina 72, en Neubauer o.e. 68, pp. 240241.

²  F. Zimmerman; "The Book of Tobit". Dropsie College. Harper & Brothers. New York 1958. Pag 90. Over de uitleg van Neubauer - zie vorige noot - lijkt een meningsverschil. Epstein, o.e. (pag. 25, noot 15) schaart hem bij de groep die bestrijden dat het hier om een ketoeba gaat. Ik lees dit echter niet in de tekst van Neubauer: "... Damit ist auch die positiven Bedeutung der Urkunde festgelegd; es ist der Ehevertrag kat exoehen, bei den Juden (wie die aramaeischen und hebraeischen Versionen hier V13 lesen) kethuba...".

³  Bern. 36:8.