Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

HUWELIJKSCONTRACT (KETOEBA)

strikter dan derabbanan - en de mogelijkheid tot amenderen - d'oraita minder dan de rabbanan¹.

Rasji in zijn commentaar op Sjemoth 22:15 hier, waar gesproken wordt over de bruidsschat van een verleidde ongebonden maagd - 50 sjekaliem²' - de oorsprong en aanduiding van de ketoeba. Algemeen wordt echter aangenomen dat dit instituut van rabbijnse oorsprong is. Als het d'oraita zou zijn, dan zou volgens de traditie de verplichting tot het schrijven van een ketoeba moet worden gezien als een van de 613 ge- en verboden. In de rangschikking van Maimonides wordt deze echter niet vermeld³.

Er zijn twee lijnen denkbaar langs welke de oorsprong van de ketoeba wordt bepaald:

a. Talmoedische lijn d.w.z. nagaan of via de rabbijnse teksten een oorsprong kan worden bepaald.

b. Historische lijn d.w.z. via de niet-rabbijnse teksten de oorsprong dateren.

V.i.a Talmoedische Lijn

Zoals al vermeld komt het begrip 'ketoeba' niet voor in de Bijbel. Saalschuetz⁴ en Epstein⁵ geven hiervoor als reden dat het instituut bekend genoeg was en daarom niet behoefde te worden vermeld. Ik vind dit geen steekhoudend argument. Ik ben eerder geneigd om aan te nemen dat er, zoals in mKidd. wordt vermeld, verschillende manieren van huwelijksluiting waren. Er bestond niet één vorm. De belangrijkste auteurs - Epstein⁶ en Zeitlin⁷ - verschillen van mening over de vraag naar de oorsprong van de ketoeba.

107

¹  Joel Roth: "The Halakhic process. A systematic analysis". The Jewish Theological Seminary of America. New York. 1986. pp. 14 e.v.

²  Het eerder genoemde bedrag van 200 zoeziem wordt gezien als het equivalent van deze Bijbelse 50 sjekaliem.

³  Wel in diens Yad, Hilch. Isjoet 10:7 en 16:3.

⁴  Saalschutz o.c. 90, p. 727.

⁵  JMC o.c. 52, p. 29 waarin deze ook naar Jer. 32:8-12 verwijst (Epstein).

⁶  Epstein JMC.

⁷  S. Zeitlin: "The origin of the ketubah". J.Q.R. Vol. 24 (1933), pp. 1-7.