Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

OVERZICHT VAN HET JOODSE HUWELIJKS- EN ECHTSCHEIDINGSRECHT

Een vergelijking met het Nederlandse huwelijksvermogensrecht leert dat er door het huwelijk naar Joods recht geen gemeenschap van goederen ontstaat²⁷⁵׳. Ieder der echtelieden behoudt in beginsel zelf het bestuur over zijn/haar goederen, tenzij de traditie anders voorschrijft. Ook in het huwelijk blijft de vrouw volledig handelingsbekwaam.

In het Nederlands recht ontstaat door het huwelijk van rechtswege een algehele gemeenschap van goederen, tenzij voor het huwelijk huwelijkse voorwaarden zijn gemaakt¹. Op straffe van nietigheid kan dit slechts geschieden door een notariële akte. In beginsel is men vrij in de keuze hoe deze huwelijksvoorwaarden worden ingevuld. De wet geeft, naast de algehele gemeenschap, een drietal wettelijke stelsels; de gemeenschap van vruchten en inkomsten, de gemeenschap van winst en verhes en het wettelijk deelgenootschap.

Hoewel schenkingen tussen echtgenoten relatief nietig zijn - om derden te beschermen - kan men bij huwelijkse voorwaarden aan elkaar giften doen. Deze uitzondering vervalt met het nieuwe erfrecht.

Op grond van de 'dina demalchoeta dina' regel gaat de Nederlandse wetgeving met betrekking tot de financiële verplichtingen en rechten vóór de Halacha, behalve ten aanzien van het erfrecht². Dit wil niet zeggen dat voor een huwelijk gesloten volgens Nederlands recht, het Joodse recht geheel onbelangrijk is geworden. Naast de niet-financiële verplichtingen is er ook de psychologisch binding aan dit Joods recht, welke van invloed is op de houding van de echteheden ten aanzien van de binding aan het Nederlandse recht.

IOO

¹  Het is ook mogelijk om staande het huwelijk het huwelijksgoederenregime te wijzigen: Art. 1:114 BW.

²  De regels m.b.t. tot het erfrecht in de Tora worden aangeduid met de term 'choekat misjpat'. Deze 'verdubbeling' in terminologie duidt op het dwingendrechtelijk karakter ervan. Mede op basis hiervan is de traditie zo geformuleerd dat hoewel het om financiële zaken gaat en dus men de vrijheid heeft andere bedingen te formuleren, de toepassing van de 'dina demalchoeta dina'-regel niet geldt ten aanzien van het erfrecht. In Nederland volgt men in dit opzicht de Rema in zijn commentaar op S.A. Chosjen Misjpat 281:7.