hoorde er helemaal niet bij. Ze keek ook heel niet beledigd, ze zat te luisteren of hij nog meer zeggen wou.
‘Joden zijn anders, zie je,’ eindigde hij en beet in zijn boterham met spek, die hij toch niet zo erg lekker vond.
‘Dat is waar,’ peinsde Mietje. ‘In mijn klas heeft geeneen van de jodenkinderen ooit een blauw oog, maar boven bij de buren kruipen ze allemaal in de bedstee als hun vader zaterdagsavonds naar huis komt.’
‘Ja,’ zei Henri, ‘wij hebben een oudere beschaving, zie je.’ Hij reciteerde de formule, die zijn vader uitsprak als hetzelfde onderwerp werd behandeld.
‘Waarom heten de joden dan “rotsmous”?’ zei Mietje.
‘Zo heten ze niet, zo worden ze genoemd door de gojiem, omdat die jaloers zijn dat zij niet zijn uitverkoren,’ doceerde Henri verder. ‘Zou het?’ vroeg Mietje. ‘Och larie, ik geloof juist dat de joden jaloers zijn, omdat ze zo anders zijn dan alle andere mensen.’
‘Ik ben op niemand jaloers,’ verzekerde Henri. ‘En eigenlijk wou ik maar dat we allemaal hetzelfde waren, dat zou gemakkelijker zijn met de jongens op school.’
‘Schelden ze?’ vroeg Mietje.
‘Nee, natuurlijk niet. Maar ze zijn anders tegen me, - anders dan tegen elkaar, bedoel ik.’
‘En jij bent niet eens een echte jood!’ zei Mietje.
Henri keek verwonderd. ‘Hoezo?’
‘Omdat je mijn moeders minnekind bent. Ze heeft het zelf gezegd, - ze zei: “Henri heeft niet zijn vaders jodenstreken, dat komt omdat hij mijn melk heeft gezogen”.’
Het was naar om te horen zeggen dat zijn vader jodenstreken had, maar toch vond Henri dat niet het belangrijkst. Het andere wat Mietje daar zeide, daar kwam het op aan. ‘Zou het heus waar zijn, dat ik niet helemaal joods ben omdat je moeder mijn min is geweest?’
‘Natuurlijk!’ zei Mietje. ‘Moeder zei het zelf en die weet precies alles van kinderen krijgen en zogen en zo.’
Henri staarde in het grote blauwfluwelen perk violen. Dit wat Mietje zei, was zo boven alles gewichtig, dat hij een minuut lang helemaal vergat waar hij was. Het was dus zo; hij was inderdaad anders en dat had een reden. Hij had vroeger wel eens gedacht dat hij misschien een vondeling was, die men zijn afkomst niet wil vertellen, zoals dat gaat in de boeken, - dan was tenminste een beetje verklaard waarom hij zulke heel andere dingen wilde dan zijn vader, waarom hij zijn vader soms helemaal niet begreep en eigenlijk, - eigenlijk - niet echt van hem kon houden. Hij had het
84