Om de macht

volgden de wagens die de kranten naar de bureaux van de plaatselijke sectie-hoofden brachten. Behalve naar het reeds vrij groot aantal abonnees, toch, ging het nummer, voor proef, naar de adressen van twee honderd duizend kunstenaars, intellectueelen en arbeiders, het resultaat van een door het propaganda-comitee toegepaste selectie onder een tienvoudig aantal namen.

De vervroegde, door honderden straatverkoopers op merkwaardige wijze versterkte, verschijning van het Verbonds-dagblad, was aanleiding tot aanwakkering van de publieke beroering, zoowel in de provinciën als in de hoofdstad. De drang, onder de menschen, met elkaar van gedachten te wisselen over wat de komende dagen vermoedelijk brengen zouden en om hen, die er iets naders van konden weten, te hooren, dreef duizenden de straat op, die anders den avond binnenshuis plachten door te brengen. Dit was door Bart Koch voorzien en in zijn rondgeseinde „eerste waarschuwing” had hij bij alle districtsleiders op het nemen van propaganda-maatregelen aangedrongen. Ook had hij, voor dezen avond, aanspraak gemaakt op vele der door Branders contractueel-gehuurde groote en kleine vergaderzalen en tevens een gansch legertje van nieuw-opgeleide sprekers ter beschikking gesteld.

In parken en op pleinen, in verschillende groote plaatsen, werd voor luidsprekers achtereenvolgens het fusie-besluit der politieke partijen èn de beteekenis van het Nationaal Dagblad van het Verbond behandeld, terwijl intieme vrienden van Bouwer en Leden van den Grooten Raad van het Verbond het nieuwe staatsprogram van dit bespraken. Uit de luidsprekers galmde door de steden: Wèg met de partij-regeeringen, néér met nepotisme, zwendel en corruptie! Rumoerigheid laaide op vele plaatsen op, twistgesprekken en zelfs vechtpartijen ontstonden, toen socialistische jeugdgroepen en garden de redenaars trachtten te overschreeuwen en communistische stormformaties wild door massa’s burgers en aanhangers van Bouwer drongen. Hier en daar klonk reeds een revolverschot, kreten van woede en gillen van angst mengden dooreen.

Het Gebouw in de Rembrandtstraat, maar ook het nieuwe, waar de drukkerij van het Verbond was gevestigd, bleef den heelen nacht door vol bedrijvigheid. Bouwer, Bart Koch en andere kopstukken en leiders, zelfs Suze en meerdere telefonisten, hielden zich gereed en bleven voortdurend in voeling met de Verbonds-leiders in het geheele land. Maar ook in de gebouwen der vereenigde politieke partijen bleef het licht branden, opgeschrikt als de socialistische en burgerlijke leiders waren door Bouwers hoofdartikel èn de overstelpende wijze, waarop het eerste nummer van het nieuwe dagblad werd ingeleid. De burgemeesters der groote plaatsen hielden politie-troepen onder de wapenen, om op het eerste bevel van de regeering in te grijpen.

De nacht verliep zonder gewelddadigheden van beteekenis, maar in