Om de macht

nen zich voorloopig tot een afwachtende houding te willen bepalen. Enkele groote politici schreven dat de langzame ontbinding der socialistische beweging, zooals zij zich reeds lang in het buitenland openbaarde, in eigen land een versneld tempo had aangenomen, dat zonder twijfel tot de catastrofe moest leiden. Een gezaghebbend journalist van wereldnaam noemde Bouwer den in-eer-hersteller van het gezond verstand en den vernietiger van veertig jaar oude, ongezonde volks-romantiek.

De eigenlijke leiders der groote, burgerlijke partijen lieten, als ze er omtrent door journalisten ondervraagd werden, zich weinig over de kwestie uit. Een enkele zinspeelde er op, dat de strijd, uitgevochten, moest leiden tot een fusie van alle burgerlijke partijen met de socialistische partij öf met het Verbond. Doch, de politieke toestand was nog niet rijp genoeg, om reeds met zekerheid vast te stellen, wélke dier beide organisaties voor die fusie in aanmerking kwam. Naar aanleiding van dit oordeel schreef een critisch weekblad dat, als de burgerlijke partijen maar lang genoeg afwachtten, ze niets meer dan de staarten van beide vechtersbazen zou vinden; dan was de heele fusie overbodig.

Toen de redevoeringen van Branders gereed waren voor de drukkerij, riep Bouwer een vertrouwelijke vergadering bijeen van alle povincie-propagandisten.

—    Zooals we hier nu bij elkaar zijn, vormen we nu den oppersten oorlogsraad, zei hij, goedmoedig. Als we straks uiteengaan, weten we dat het ons doel is het land te veroveren, door de kracht van het gesproken en geschreven woord.

—    Verwacht je werkelijk een kamer-meerderheid, met deze verkiezingen? vroeg Wieler. En welke politiek heb je daarna dan op het oog?

—    Algeheele uitschakeling van den invloed der politieke partijen op het gezag, dat voortaan gebaseerd zal zijn op het gezond verstand. Weg met de honderden partijleiders, hun hofhoudingen en hun narren. Die doen geen van allen iets nuttigs en leven op grooten voet. Eten voor een ieder, maar ook werk en bezigheid. Geen nuttelooze ophooping meer van kapitalen en goederen en evenmin geforceerde werkloosheid. Geen onproductieve werkloozenzorg meer en afschaffing van alle sinecuren, met hun weelderige salarissen. Ónmogelijk maken van verkwistingen en van fantastische, dure experimenten, en normalisatie van het belastingwezen. Vereenvoudiging der huishoudingen van Staat en de Gemeenten. Uitroeiing van alle nepotisme; niemand meer op een plaats waar hij ongeschikt voor is. Het volk opvoeden tot saamhoorigheid en plichtsbesef, jegens de gemeenschap, en voorbereiden tot het vormen van de sociale republiek.

—    Denk je dat alles te bereiken, met een groote minderheid of zelfs een meerderheid, in de Kamer? riep een stem.

Bouwer was zich er wel van bewust, dat de agitatie van het partij-

176