Om de macht

—    Ik ga voorloopig nog niet terug. Dat gesprek met Halbertsma heeft me een heel nieuw denkbeeld ingegeven. Als ik het verstandig inpik, is er heel wat te winnen. En nu het toch hard tegen hard zal gaan, kan ik beter het éérst zélf toeslaan, dan het de anderen over te laten.

—    Ik ga toch niet alleen, zei ze koppig. Ik wil Frits niet zien, voor jij hem gezegd hebt, dat die verloving voor goed uit moet zijn. En ik laat jou toch niet alleen hier. Dat wil ik niet en dat doé ik niet. Nu weet je het.

Willem schudde het hoofd, dacht alweer aan zijn plannen. Hij drong niet verder op haar vertrek aan.

Dien avond sprak hij in Groningen en de volgenden avond in Leeuwarden. Op beide vergaderingen stelde hij zich positief tegenover de Partij. Hij viel haar zeer scherp aan, op grond van de corrupties, die zij veroorzaakte en den machtswaan van haar leiders.

In de groote bladen werden zijn redevoeringen bijna volledig weergegeven. Vooraanstaande, vrijzinnige publicisten noemden ze frisch van klank en onbekrompen vrij van geest. Een Haagsch blad met fascistische tendenzen duidde Bouwer aan als de "coming man”, waarop het partijblad in een hoofdartikel verklaarde, dat hij een „verrader” was.

Bouwer reisde, vergezeld van Mea en soms ook van Koch, de Noordelijke Provinciën door en sprak in bijna alle plaatsen, waar ook Colter propaganda had gemaakt. En waar hij kwam, zocht hij contact met intellectueelen en andere vooraanstaanden in burgerlijke kringen, waardoor allengs meer niet-proletariërs zijn zalen vulden. In Gelderland en Overijsel ging hij er eindelijk toe over, de bureaux der voornaamste vrijzinnige en katholieke dagbladen te bezoeken. Hij gaf een kort overzicht van zijn voorloopig program en schreef zelfs eenige korte artikelen, tegen het bekrompen streven van de Partij.

Zijn actie werd een gewichtig onderwerp van behandeling en polemieken, voor de groote pers. Een Amsterdamsch liberaal blad stuurde hem een speciaal verslaggever en deze bleef in zijn nabijheid en bezocht al zijn vergaderingen. Nu het partijblad volkomen tegen hem stelling had genomen, nam Bouwer den jongen journalist in vertrouwen, en publiceerde hij door diens bemiddeling, wat hij het groote publiek wilde doen weten Het groote, liberale blad, dat een kentering in de Arbeidersbeweging voorzag en Bouwers optreden als een wedergeboorte van het gezond verstand beschouwde, gaf hem gaarne voldoende ruimte, om zijn meening ten opzichte van de Partij uiteen te zetten.

Hellinga zond hem eiken dag een beknopt rapport van de werkzaamheden van het Bureau en telegrafeerde soms, als het een spoedeischend geval betrof. Bouwer wist dat de machines voor de drukkerij waren gekocht en de verbouwing van het nieuwe gebouw in vollen gang was.

256