— Woorden, woorden, zei hij, zacht. Waar wil je tegenwoordig de grenzen trekken? In de Partij zijn óók tien duizend gegoede burgers en eenige honderden kapitalisten. Zijn we nu nog wel een proletarische partij? Hebben we óók nog het recht de millioenen proletariërs te vertegenwoordigen, die buiten onze Partij staan? En de intellectueelen, de kunstenaars en de beoefenaars der vrije beroepen, die niets met ons te doen willen hebben, zijn die, uit een oogpunt van welstand, niet méér proletariërs, dan de arbeiders, die altijd op hun ondersteuning kunnen rekenen? Het woord Proletariaat drukt tegenwoordig immers niet meer iets concreets uit en minder zinspeelt het nog op het hulpbehoevend of noodlijdend deel van de bevolking. Wie weet, is dat zoogenaamd verraad van Bouwer niet juist een weldaad aan het éigenlijk proletariaat.
Hij haalde een blad papier uit een map.
Kijk, hier heb je een rapport van één week propaganda. Hoekstra van den Mijnwerkersbond schijnt het Zuiden door te trekken. Op vijf elkaar opvolgende avonden heeft hij in vijf verschillende plaatsen gesproken; en wel, in Breda, Tilburg, Den Bosch, Helmond en Eindhoven. In dienzelfden tijd heeft Van Riel, van den Schoenmakersbond, de heele Langstraat afgewerkt. Je ziet dus dat ze het radicaal aanpakken.
— ’t Mocht wat, zei Kaufmann, minachtend. Dat lap ik ’m óók, in een week tijds.
— Acht den tegenstander niet te gering, herhaalde Wendelaer. Volgens mijn nieuwste bericht hebben ze voor de volgende dagen vergaderingen aangekondigd in Bergen op Zoom, Roermond, Sittard, Heerlen, Kerkrade en Venlo. Je ziet hieraan, dat het hun aan systeem niet mangelt. Ze weten wat ze willen.
— Kolossaal, spotte Kaufmann.
— Spot maar, ik zie het belangrijker in. Dirk Kloppers, van den Bouwvakarbeidersbond, gaat volgens dezelfde methode te werk in de midden-Provinciën. Hij heeft al twee maal in Utrecht gesproken en één maal in Amersfoort. In dezelfde week sprak Piet Holweg in Arnhem en Nijmegen. En wéér dat merkwaardige van hun optreden; al die redevoeringen hadden dezelfde neutrale kleur en beoogden blijkbaar niets dan belangstelling gaande te maken voor toekomstige gebeurtenissen. Volgens het rooster dat mij in handen werd gespeeld, spreekt Kloppers van deze maand nog in Utrecht, Zeist, Wijk bij Duurstede, Apeldoorn, Deventer, Zutfen, Enschede, Almelo, Hengelo, Oldenzaal, Harderwijk, Meppel, Hoogeveen en Coevorden. Ik kan me niet herinneren dat wij ooit zoo:n geperfectioneerde campagne gehouden hebben. En onze partij-agent schrijft, dat dit nog maar het begin van de actie in die Provinciën is. In elke stad worden maatregelen genomen voor het beleggen van vergaderingen in de omliggende dorpen.
211