Om de macht

een verkleurd en verfomfaaid meetingsjasje, dat hij op arbeidersbijeen-komsten en meer in het bizonder op den Eersten Meidag droeg.

In zijn studeerkamer, piekerend op het aangevangen handschrift van een sociaal-economisch werk, dat nooit af zou komen, was Breebaart zich ten volle bewust dat hij, maatschappelijk en geestelijk, een kruidenier was. Wat hem in dat bewustzijn, telkens het hem duidelijk werd, voldoening gaf, was, dat hij de krenten niet bij het ons, maar bij den centenaar woog en er, materieel, gestadig bij vooruit ging. Indien hij genoeg gevoel van humor had bezeten om zichzelf bij benadering te kwalificereen, dan zou hij zich een succèsvol speculant op, uit den oertijd bijgebleven, primitieve instincten en onvoldragen toekomst-idealen van geestelijk-armen hebben genoemd. En dan nog zou hij zich geflatteerd hebben, want van een écht speculant wordt verondersteld dat hij risico waagt en dat was hèm nooit overkomen.

Toen hij zijn persoon der Arbeidersbeweging aanbood, was de moei-lijkste propagandatijd al voorbij; zijn voorgangers hadden, eenigen met ware zelfverloochening en -opoffering, al geploegd en gezaaid. Hij kon al dadelijk beginnen te oogsten. En voor het geld, dat hij in die zaak stak, ontving hij zekerder waarborgen, dan één kapitalistische onderneming hem kon hebben verschaft en die zelfs den schijn van speculatie wegvaagden. Er stelde zich, deels onbewust, een getrouw-contribuee-rende en automatisch-stemmende kiezersmassa garant, hem èlk, met belastinggeld bezoldigd, ambt, dat hij maar bij mogelijkheid verlangen kon, te verschaffen.

In zijn eigen kamer, met zichzelf alleen, wist Breebaart wel dat hij uitsluitend dik was van veel en lekker eten en een glas goeden wijn en niét van bizondere gaven. Hij kende de diepte en zwaarte van deze wel, sinds hij, in zijn jeugd, toen de geestes-adel der burgerij haar letterkundige revolutie doorvoerde, als een dier voorspringers mislukte. Toén had zijn gezond verstand hem ook meteen doen inzien, dat ook èlk ander succes, in zijn eigen milieu, voor hem buitengesloten was.

Na dat echèc had hij, met het snel besluit van een effectenspeculant, die de dalende koper-aandeelen desnoods met verlies van de hand doet om zich de rijzende rubberaandeelen te verschaffen, aanstonds een goeden som geboden, voor een der zetels in de Arbeidersbeweging én dien verkregen. Hoewel deze nieuwe adel nog niet erfelijk was verklaard, wist hij toch, dat hij nooit de wisselvallige stemmingen of revoluties hoefde te vreezen, waaraan de oude vorstenfamilies onderhevig waren. De bepalingen die hem bij den koop werden aangeboden, waren zóó solide, dat alleen de dood hem uit zijn nieuwe positie zou kunnen ontzetten.

In algemeene lijnen was Breebaart echter volstrekt niet dommer of onbenulliger dan welke andere streber ook, die, tegelijk, vóór of na hem,