Om de macht

den konden voorbijgaan, dat er van uitgaan voor pleizier niets kon komen en weken, dat hij niet of bijna niet thuis zou zijn. Hoe zou zij zich daar dan in leeren schikken? dacht hij dan wel, somber.

In opdracht van Bouwer had hij diens oordeel over het verschil van aard en bezigheden tusschen het Verbond en de Partij verwerkt in het schema van een propagandarede en deze zijn chef. doen toekomen. Nu verwachtte hij dagelijks dat Bouwer hem zou melden, dat schema tot een volledige rede uit te werken en er een tournee door het land mee te gaan maken. De keeren dat hij op het bureau was, had hij genoeg opgevangen om te begrijpen, dat het Bouwers plan was, een buitengewone propaganda-campagne uit te voeren, die vrijwel het heele land moest omvatten. En daar zou hij wel ruimschoots zijn deel van krijgen, verwachtte hij.

Toen hij zekeren ochtend thuis aanbelde, kwam Gertrud juist aan met Annie. De meisjes liepen gearmd, alsof ze oude, dikke vriendinnen waren. Dat stemde hem al direct onaangenaam. Zijn betrekking aan het Verbond en zijn omgang met arbeiders hadden hem nog niet dat gevoel van gelijkheid bijgebracht, dat hem deze familiariteit met ondergeschikten als gewoon deed beschouwen. Niettemin zou het op hem geen dieperen indruk hebben nagelaten, als hij niet de overtuiging had bezeten, dat Gertrud, veel meer dan hèm, hiermee Helen en moeder in haar gevoel van standsverschil had aangetast.

Het dienstmeisje moest boodschappen doen en Gertrud was met haar meegeloopen, zonder vooraf mevrouw Branders te raadplegen. De meisjes waren uitgelaten, lachten, ja gichelden tezamen, alsof ze elkaar genoeg konden verstaan om van grappige invallen te wisselen. Toen Gertrud Max aan de deur gewaar werd, fluisterde ze Annie iets toe en lachte dan schel. Het meisje werd echter opeens weer ernstig en trachtte haar arm uit dien van Gertrud los te maken. Deze lachte nog toen ze aan tafel ging, hetgeen mevrouw Branders neerslachtig maakte, zooals Max bemerkte.

— Zijn de Duitsche jonge dames allemaal zoo vrij en excentriek Max? vroeg ze, toen ze een oogenblik met hem alleen was. En weten ze in Duitschland dan ook niets van standsverschil en doen die meisjes maar altijd precies wat ze willen? Gisteravond stond Gertrud in de keuken Annie iets te vertellen van een feestje, dat ze in Berlijn had bijgewoond. Te oordeelen naar wat ze zei, had dat feestje alleen bestaan uit drinken, dansen en onbetamelijkheden vertellen. En vanmorgen vroeg heeft Annie Helen verteld, dat Gertrud haar al een paar maal had gevraagd, of er geen café’s waren, waar men na het sluitingsuur toegang had. Wat is dat voor conversatie en nog wel tegen een ondergeschikte? Nu zwijg ik nog van het feit dat het ongehoord is, dat een jong meisje als zij, dat op trouwen staat nog wel, in dergelijke gelegen-