Om de macht

niet van zijn werk laten afleiden, door iets wat uitsluitend voor hèm bestemd is. Het wezen van een leider moet, met inbegrip van zijn gedachten en gevoelens, één massief geheel zijn en zich voortdurend kunnen concentreeren öp en wijden aan het werk, de taak, die hij op zich heeft genomen. Daarom kunnen velen, die zich geroepen achten, geen leider zijn, doordat ze zich, door eer- of hebzucht, öf door genegenheid voor één bepaald persoon, laten afleiden van het ideaal. In mijn oogen is dat niet minder dan verraad.

Hij sprak zonder eenig pathos, zonder verheffing van stem, eenvoudig en bijna geheel zonder nadruk. Maar elk woord dat hij zei, deed haar aan als stak hij het in haar borst. Elk van zijn argumenten scheen hem verder van haar te verwijderen, tot een afstand, die niet meer te overschrijden was. Maar nu welde de opstand tegen deze, haar vreemde, en ongerijmd toeschijnende, theorie, al sterker in haar op. Ze schudde verontwaardigd het hoofd, zoodat de korte haren om haar ooren zwierden.

—    En dat zeg je zoo kalm, zoo heel onverschillig, alsof je geen mensch bent als anderen, geen man met behoefte aan de liefde van een vrouw? En je bent nog wel getrouwd, je hebt een kind. Huichel je dus tegen mij, of tellen zij óók niet mee?

—    Je hebt gelijk, Mea, ik bèn getrouwd, maar ik geloof niet dat ik daarom ontrouw aan mijn werk ben. Mijn huwelijk heeft immers niets te maken met wat jij liefde noemt. En, bestaat er zoo iets wel? Ik geloof dat die hevige passie, waar je wel van leest, in boeken, en waar lui als Kaufmann zoo vervelend over kunnen ijlen, een uitvinding van de groote stad is en alleen bestemd voor menschen die tijd en lust hebben, er een sport van te maken. In mijn dorpje, waar Lena en ik geboren zijn, wordt er nooit over gesproken en ik geloof stellig dat de menschen daar, er niets van weten. En toch wordt er getrouwd, naar gelang misschien algemeener dan in de groote steden. De jongens vragen een meisje, ze kennen mekaar allemaal, en dan trouwt ie met haar. En soms wil ze niet en dan trouwt hij met een ander en ook wel gaat de verkee-ring voor het trouwen af en dan trouwen ze allebei met een ander. Maar denk je dat je er óóit hebt die van hartzeer weten, omdat ze soms met een ander trouwen dan ze eerst gedacht hadden te doen? Ik geloof zelfs dat ze niet eens het verschil opmerken of, indien wel, er over nadenken. De menschen trouwen nu eenmaal, omdat de mensch alléén een eenzaam wezen is en omdat man en vrouw elkaar noodig hebben. Maar wat dat boekengedoe aangaat, wie stoort zich daar nu aan, in het leven?

Zijn eenvoudige redeneering verbaasde haar zoodanig, dat haar gramschap ongemerkt van haar vergleed. Ze las veel, vooral „moderne” literatuur en in de verschillende partijclubs en ook wel in de gezelschappen, waar ze kwam, werd veel over de liefde en over het „modernisme” in

109