Plattelandjes

geven, dan aan hem, die in zijn arbeid zelf een dagelijkse bron van rijkdom en troost en wellust vindt.

Deze laatsten zijn de scheppenden - de kunstenaars, en de wetenschapsmensen, die werkelijk de wetenschap liefhebben - niet degenen, die naar de universiteit togen om een nieuwe titel, om een deftige baan en die nu het hardst schreeuwen dat 'het intellect' niet meer behoorlijk wordt gehonoreerd. We willen het gaarne honoreren, in andere zin.

De kunstenaar komt geen rijkdom toe, hij heeft zijn rijkdom in zich. Eén hoeft niet alles te hebben. En wie zich inbeeldt dat luxe (reizen, 'mooie dingen' enz.) hem tot zijn ontwikkeling onontbeerlijk zijn, die is de ware broeder niet. Ik gun in volle ernst de domme, dikke speculant zijn auto's en zijn reizen naar de Rivièra, ik gun zijn domme, dikke vrouw haar parelen en pelsen, zelf begeer ik noch het een, noch het ander. Ik reis naar mooiere landen, waar heel andere schatten dan pelsen en parelen zijn, maar die stumpers hebben niet anders dan hun speelgoed en hun spelletjes. Voor de rest: de leegte, de dreigende vervetting. Mijn verontwaardiging over een hongerlijdend artiest is niet groter dan over een hongerlijdend werkman, of laat mij zó zeggen: mijn verontwaardiging over een hongerlijdend werkman is niet kleiner... Zeker werken geldzorgen belemmerend op het scheppen van kunst. Maar werken ze ook niet belemmerend op het scheppen van geluk? Elk mens heeft maar één leven. En zolang hij geen absolute pauper is, blijft de artiest zijn werk, blijven hem zijn gedachten, ten dagelijksen troost.

Me dunkt dat dit, voor een 'belanghebbende' een nogal modeste aanspraak en een tamelijk bescheiden standpunt is. En toch, die avond, bij dat nabroodje, na die lezing...

Een dame vroeg mij, hoeveel honorarium ik voor een zeker boek, waarvan ze zeide zeer te hebben genoten, had 'getoucheerd'. Ik aarzelde voor ik antwoord gaf, ofschoon ik geenszins met geldzaken geheimzinnig ben. Integendeel! Niets dunkt mij akeliger dan die geheimzinnigheid. Of is het soms niet triest, dat men elkaar zijn hele

225.