Plattelandjes

neteligst onderwerp: de economische positie van de kunstenaar!

Zijn er wel veel gebieden, waar de meningen zó verschillen? Uiterst rechts troont de meneer (ex-dichter!) met de vette en veilige A.R.- en Chr.-H.-relaties, die zonder blikken of blozen in het openbaar verkondigt dat een dichter eigenlijk een rijke pa of een sappig fortuintje behoort te hebben en dat, bij gebreke van deze onmisbare attributen, zijn 'raison d'être' in onze samenleving vervalt.

'Uiterst links' verzekert de enthousiast dat hij de kunstenaar in goud zou willen beslaan, hem op de troon plaatsen, met het vette der aarde lonen in dank voor wat hij geeft. Deze lieden spreken van staatstoelagen en dito pensioenen, of het... geen geld kost! Daartussen beweegt zich behaaglijk de min of meer gematigde onverschilligheid. Wat mijzelf betreft, ik vlei mij niet dat ik voor het vraagstuk een oplossing weet. Hoe ik over de genoemde uiterst rechtse heer denk, hoef ik niet te zeggen. Maar de uiterst linkse enthousiasten, neen, ofschoon ik misschien zelf 'belanghebbende' zou kunnen zijn, ik vaar niet in hun schuitje mee.

Er is niet 'something', en is veel 'rotten' in de 'state of men'. Ingekankerd, ingeworteld, onuitroeibaar. Onder vele verderfelijke dwalingen acht ik deze: dat bijzondere gaven recht geven op bijzondere beloning, een zeer verderfelijke dwaling. Herinnert men zich misschien hoe mooi Galsworthy het laat voelen in 'The Freelands'? Nadat Stanley hartgrondig heeft verklaard dat zijn werk oneindig veel mooier, belangrijker, boeiender is dan dat zijner ondergeschikten, vraagt hem zijn broer Felix of het billijk is dat hij dan ook nog een honderdvoudig loon ontvangt. En alleengebleven in de tuin met de witte pauwen, slaakt hij zijn verzuchtingen over dat onrechtvaardige, onlogische verband tussen artistieke of intellectuele begaafdheid en loon!

Men pleegt al gauw het afwijkende 'paradoxaal' te noemen. Maar ik bedoel het volstrekt niet als paradox, wanneer ik zeg, dat een wezenlijke rechtvaardigheid aan de man die het monotone, machinale, geesteloze werk doet, eigenlijk een hoger loon zou moeten

224.