Plattelandjes

spreekt met 'jongedochter' en er alleen 'langs een omweg' komen kan. Waaruit de lezer niet gelieve af te leiden, dat ik ook even dronken was... Van die Franse slagvelden heb ik al heel veel plezier beleefd. Het klinkt cynisch, maar het is goed bedoeld. Ik meen van de vergelijking met de akkers, die door massa's ijzer, staal, koper zozeer bedorven waren, dat er niets op groeien wou. Men heeft ze eerst tot heel diep moeten openbreken en zuiveren.

Er groeit geen oordeel op een door vooroordeel bedorven akker. Eerst tot heel diep openbreken en zuiveren.

'En wat heeft dat nu met de eenheidsschool te maken?'

Dit: dat de standenschool, de deftige school een onzer dierbaarste maatschappelijke distinctieven is, een der heel, heel oude, nog stammend uit de tijd, toen er betrekkelijk weinig distinctieven waren. Het eerste, waarin de burger vanouds zijn groeiende welstand en welvaart uitdrukte was deftig, deftiger, het deftigst onderwijs voor zijn kinderen. Frans, Latijn, piano! Van dat distinctief wil hij nog steeds geen afstand doen. Tien keer liever zendt hij zijn kind naar een 'jongehereninstituut' in een halfsleets tochtig huis, dan naar een hygiënisch ingerichte volksschool. En eer hij dat zelf inziet, is hij aan een 'oordeel' over de waarde en de wenselijkheid van de eenheidsschool, een oordeel dat die naam mag dragen, nog niet toe.

'Jawel, mevrouw, dat zegt u nu allemaal wel. Maar dat zou u toch eerst nog moeten bewijzen.'

Het was natuurlijk een ernstig man die dit vorderde. Ernstige mensen willen altijd 'bewijzen'. Nog ernstiger mensen weten dat men niets bewijzen kan. Ditmaal echter had ik een historisch verhaaltje, dat machtig veel leek op het begeerde 'bewijs'.

Het gebeurde een paar jaar geleden in Amsterdam, dat een zogeheten derde-klasseschool plaatsruimte tekort had en een naburige eersteklasse־('armen')school plaatsruimte te veel. Dies werden enkele klassen van de derde-klasseschool, zoals ze treilden en zeilden, met eigen leermiddelen, eigen onderwijskrachten ondergebracht in de lege lokalen van die schoffiesschool. Geen sprake dus van een

218.