Plattelandjes

zou het - als de vergelijking niet te boud en de pretentie niet te groot is - willen rehabiliteren, zoals Anatole France het woord 'médiocre' rehabiliteerde, door 'la médiocrité grecque' als gevoel voor evenmaat en ingehoudenheid te prijzen.

Die ene meneer die het lastige pruikje hakhout niet opruimen wil en die andere meneer, die het bestaande verkeer over zijn grond belemmeren gaat, omdat hij geharrewar heeft met het gemeentebestuur, ze zijn geen individualisten, ze zijn ego-centrischen. Ze hebben hun 'ego', hun Ik tot het centrum van de wereld, tot het brandpunt van hun belangstelling, tot het uitgangspunt van hun oordeel gemaakt, ze verkleinen de wereld naar hun maat en versnijden haar naar hun snit en kunnen dus geen enkel ding van groter, ruimer plan beschouwen.

Ze zijn, inderdaad, aan 'gemeenschapsgevoel' nog niet toe.

Zonder twijfel, het vermogen tot gemeenschapsgevoel duidt op een hogere graad, dan de toestand die ik u zou willen uitnodigen voortaan met mij te noemen, niet langer 'individualisme', maar 'egocentriciteit' — zo althans het lange woord u niet afschrikt, doch we zeggen ook wel 'excentriciteit' zonder er de tong over te breken — maar is het wel een zó verheven ding als vormers, leiders, aanvoerders en voorgangers van diverse gemeenschappen de mens willen doen geloven? Het eigenbelang doen wijken voor het collectief belang... héél mooi... maar collectief belang is toch altijd maar weer belang en beduidt, voor wie het kan inzien... eigenbelang, duurzamer en hechter dan wat men voor zichzelf bevecht. Een eerlijk man is ongetwijfeld beter dan een bedrieger, maar staat, afgezien van de praktijk, degene wie het 'Honesty is the best policy' tot richtsnoer dient, zedelijkerwijs gesproken, nu zo buitengewoon hoog? Geenszins. Niet weinig zelfgenoegzaamheid en zelfingenomenheid vindt zijn grond in de dwaling, dat 'collectief belang' gelijk staat met 'Ideaal' - niet weinig bittere teleurstelling en onvrede in de ontdekking, dat dit juist allerminst het geval en dat veeleer het tegendeel waar is. Wie ooit beproefde zijn redelijkheid en zijn rechts-

181.