Plattelandjes

dige auteur zijn als propaganda voor de Wereldvrede geschreven drama 'A' geheten te horen lezen¹⁷.

Zelden - eerlijk gezegd: nooit - hoorde ik zulk voorlezen, zulk een voordracht. En omdat reeds dadelijk het eerste bedrijf, juist het eerste bedrijf, gelegenheid gaf tot volle ontplooiing, waren we onmiddellijk meegesleept.

Het kleine, grijs geklede mannetje... hoe hij heet, weet ik niet eens. Zijn naam, vindt hij, doet er niet toe, voert hij niet als ondertekening het'Dat zijt Gij', der Indische wijsheid, hetwelk beduidt: 'Ik ben Gij, en Gij zijt Ik, en dit alles is Eén'? Het werd mij meegedeeld, eer de voorlezing begon, mij, nuchter mens, die mij altijd schrap zet tegen het voze en valse, tegen onechte pathos en would-be diepzinnigheid. En ik keek er het mannetje - even aan Gerard Hekking¹⁸ doet hij denken - dat nog achter afstond tegen de wand van kleurige doeken - ik keek er hem eens op aan. En ik dacht zo: 'Zal jij heus de ware broeder blijken? Meen je het eerlijk en diep met je Wereldvrede-ideaal, met je Mensenliefde-dromen? Is het 'Dat zijt Gij' je méér dan een originele introductie, dan een fraaie spreuk? Bezit je wezenlijk dat goddelijke en... stupide... optimisme, dat een wereld hoopt te bekeren, die nimmer bekeerd wilde zijn: die anders al duizendmaal bekeerd ware geweest, na al het hete geloof en de meeslepende welsprekendheid, tot haar bekering besteed...

Dit alles vroeg ik mij af, en toen ging hij zitten en begon te lezen, heel eenvoudig, met de rose-doorschijnende oogleden, die op lichaamszwakte duiden, in zijn bleek gezicht over de zwarte ogen neergeslagen.

Hij las. En denk het u in. Zonder decor, zonder suggerende hulpmiddelen. Want het flonkeren en weer doven van de zon op een gloeiend gestreepte lap hoog achter hem was wel mooi, maar eerder geschikt om van zijn woord af te leiden dan om het te steunen. Zonder hulpmiddelen, zonder gebral, zonder gebaar, zelfs zonder 'passend gewaad'. Zittend, klein en grijs, en met ogen bijna voortdurend neergeslagen, vertolkte hij alleen al in dat ene eerste bedrijf de

171.