Plattelandjes

'wegsluipen' en de bijbehorende ontroering dus een vol uur te vroeg! Wat mijzelf betreft, herinner ik mij hoe ik eens in een stille vakantie op een weekse dag 'zondagsstemming' gewaar werd, toen ik onze boerenhospes in zijn beste pak met zijn beste spul te bruiloft zag uitrijden door een stille beukenlaan. Ik had zitten werken, koek op, en plotseling bespeur ik die 'sabbatwij ding', waarvan in ouderwetse Engelse boeken altijd zo druk sprake is, tot ik ineens bedacht, dat het dinsdag was en dat de hele sabbatwijding vastzat aan de spuuglok van Gijs. De belangstellende lezer zou het episodetje in een van mijn boeken kunnen vinden.

Velen zullen de eerstgenoemde meneer een 'cynicus' vinden, de proef op zijn vriend wrede vivisectie, met illusieverlies als droevig resultaat. En moeten we in dit leven niet alles doen om illusies te houden en te laten houden? O, lieve troost - hoe mijn oren nog tuiten, uit de jaren van mijn 'lezingen', van de bezwaren tegen al te consequent redeneren, waardoor er immers 'niets van het leven overblijft', waardoor vreugde en spontaneïteit verloren gaan. Alsof men ook maar iets van het leven zou kunnen doodredeneren. De chemicus vertelt u, dat geen enkel ding 'vies' is, ook excrementen niet, maar eet hij ze op zijn boterham? Is zijn walging tegen het 'vies'-gehetene geringer dan die van de leek? Zou de gynaecoloog geen sonnetten op zijn geliefde dichten? Is des muziekkenners ontroering bij een teder cantilene geringer, omdat hij de wetten kent, waarnaar de componist te werk is gegaan? Heeft de zonsondergang over zee, sinds ieder weet, dat de zon geenszins 'sterft in de baren', doch daarentegen op onmetelijke afstand onbewegelijk staat en straalt, zonder enige relatie met ons aards gedraai, één traan minder uit mensenogen gelokt, één versregel minder uit poëtenpen? Neen, vrienden, het verbond tussen weten en voelen is zo simpel en rechtlijnig niet en van de allerzuiverste 'Zuivere Rede' af tot de kleine 'cynismen' toe... 'Du bist am Ende was du bist'. Zwakheid en onbegrip alleen gaan het kleine 'cynisme' uit de weg; men moet alles kunnen aanvaarden en men moet alles kunnen vergeten.

ii 7