Prometheus

,,De quoi un athée est capable... dus is er toch grootheid en schoonheid in de daad, die even tevoren als louter ,,egoïsme" werd gekarakteriseerd? Of moet de ,,athée" den priester er zoo noodig van overtuigen, dat de ,,athée" in staat is tot... egoïsme? En dan ,,par esprit de système" uit den mond van hem, die niet moede wordt den spot te drijven met de systemen der metaphysici en die tegelijkertijd handelt in strijd met zijn in dien zin zoo volkomen systeemlooze ,,maitresse et institutrice": de Natuur!

Wat onderscheidt Brotteaux in zijn handelwijzen van Game-lin? Is het ,,égoisme qui inspire a 1'homme ses actes de géné-rosité et de dévouement" iets meer dan een ander woord voor wat Gamelin dreef tot zijn rol van revolutie-Prometheus ? Laat Brotteaux in volle gerustheid zijn kieschheid tegenover Athenaïs toeschrijven aan den goeden smaak van den aestheet — rechtvaardigheidsdrang is ten slotte óók goede smaak, de aesthetiek van de ziel, de zin voor goede verhoudingen. En zoo Brotteaux zich gechoqueerd voelt bij de gedachte, dat de oude man van het jonge kind, dat hem gastvrijheid vroeg, tot belooning zou nemen één moment van volupteit — zoo voelt Gamelin zich gechoqueerd bij de gedachte, dat een hovelingenkliek het bloed van een volk zuigt voor één moment van levensvreugd — gechoqueerd in denzelfden zin voor verhouding, die soms zich als ethisch gevoel, soms zich als aesthetisch gevoel voordoet.

Wat onderscheidt Brotteaux van Gamelin?

Dit, dat Gamelin zijn deel op zich neemt, zijn smaad en zijn schande, die niet zijn schuld, maar zijn noodlot zijn, daarin althans den Zoon nabijkomend, wiens deel hij volbrengen, wiens weg hij volgen wilde, daarmee zoenend zijn zedelijken val, zijn intellectueele nederlaag, zijn armzaligheid en ontoereikendheid — terwijl Brotteaux evengoed ingrijpt als Gamelin, maar heimelijk en onovertuigd, zich vleiend, dat hij de Wijsheid is, de Vader zelf.

Hoogmoedig was Gamelin', die Prometheus wilde zijn — ingrijpen in het onwrikbare, onaantastbare, overmachige Leven — hoogmoediger is Brotteaux, die meende, dat hij zonder ingrijpen leven kon, dat het eenig mensch gegeven is, als „onpartijdig toeschouwer" zich buiten het leven te stellen en

573