Prometheus

aldus boven eigen menschelijkheid uit te stijgen. Want, inconsequent zijnde, greep bij in en diende het ,,goede" — ware hij consequent gebleven, hij had eveneens ingegrepen en het ,,kwade" gediend.

En hiermee naderen we de fundamenteele dwaling van den Humorist, de weeke steê in zijn zoo voortreffelijk-schijnende redeneering.

Het is de oude dwaling, de oude inbeelding, dat er voor den mensch in het leven drie mogelijkheden zijn, dat hij bij de eeuwige worsteling tusschen Jupiter en Prometheus onpartijdig kan blijven, glimlachend toezien, terwijl een Hercules zich aftobt met het reinigen van een Augiasstal, glimlachend, daar hij immers weet, dat die stal niet te reinigen is, omdat het leven zelf voortdurend het vuil produceert, waarvan Hercules-Prometheus gruwt — die het niettemin zelf helpt produceeren!

Heraklitus moet het zich hebben ingebeeld, toen hij ,,het bikkelen met de straatjongens op de stoepen" verkoos boven aandeel in het stadsbestuur, en Sokrates geloofde in de derde mogelijkheid, toen hij, na zijn korte, maar duidelijke ervaringen als raadsheer, geen openbare waardigheden meer vervullen wilde, maar hem genas de drank, die hem van het gansche leven genas, van dien waan meteen — in het Evangelie vinden we de oude taaie illusie weerlegd. Wie niet met mij is, die is tegen mij. Want dit is geen uitdaging en geen eisch, doch de vaststelling van een fundamenteele waarheid — relatief en wankel ten opzichte van wat ,,voor" en wat ,,tegen" kan heeten — onwrikbaar en absoluut ten opzichte van de illusie eener derde mogelijkheid. Het ,,In twijfel onthoud U" is een misleiding, een niet te vervullen raad. Onthouding is onmogelijk en wie ,,blanco" stemt oefent op den uitslag hetzelfde resultaat als hij die ,,voor" of ,,tegen" stemt, hij schuift alleen zijn rechtmatig aandeel in de gemeenschappelijke aansprakelijkheid het toeval op den hals en vleit zich bovendien met een wijsheid, met een onpartijdigheid, die niet meer is dan schijn 1

Al het sarcasme, dat de Humorist legt in de alleenspraak van Robespierre, valt aldus op hem zelf terug. De ,,ligne mince inflexible" is een fictie, zeer zeker, ,,goed" en ,,kwaad" vallen niet door zulk een lijn te scheiden, het kwaad dat tegelijk ,,goed" is en het goed dat tegelijk ,,kwaad" is, golven en

574