spécialement dans la mécanique céleste et dans l'amour physique..."
Maar wanneer hij het meisje Athenaïs uit de handen van het verwoede volk heeft gered, zooals hij Longuemare redde, die van diefstal werd beschuldigd, wanneer hij haar een nachtverblijf heeft verschaft in zijn mansarde, zooals hij Longuemare, den suspecten priester, met voortdurend gevaar voor eigen veiligheid herbergt onder zijn dak, en wanneer ze dan duidelijk toont, dat ze is ,,prête a obliger son bienfaiteur de toutes les manières" — waarom laat hij dan het kind, dat er lief uitziet en hem sympathiek is, ongerept vertrekken? Brotteaux était bien inconséquent...
En wanneer Brotteaux zoo goed weet, dat een menschenleven geen duit waard is, dat menschen en dieren en alles in de natuur louter bestaat om elkanders aas te worden, waarom kan hij dan de gedachte niet verdragen, dat le père Longuemare in den gemeenschappelijken kerker verblijf houdt op rot stroo, tusschen ongedierte en boeven, waarom laat hij hem op de pistole komen en betaalt zelf zijn onderhoud met wat hij ontvangt voor het maken van haarwerkjes, die de ter dood veroordeelden hun verwanten nalaten willen? Waarom? Hij valt van de ééne in de andere inconsequentie, le vieux ,,amateur de spectaclesl"
Trachten we ons een consequenten Brotteaux voor te stellen, dien de kunstenaar Anatole France zich inmiddels instinctief wèl heeft gewacht ons aan te bieden, een Brotteaux, voor wien inderdaad de natuur zou zijn ,,la seule maitresse et la seule institutrice" — die inderdaad getrouw zou wezen aan de wet, ,,de ne jamais contrarier le sentiment populaire," — een Brotteaux, die een onschuldig priester voor zijn oogen door het woedende volk zou laten mishandelen, een opgejaagd kind nachtverblijf weigeren, of wel haar dat nachtverblijf doen betalen met wat ze toch eiken man verkoopen moet, die geld kan geven, een Brotteaux, die zijn lotgenooten zou laten stikken temidden van vuil en ruw volk, omdat immers ,,la vie d'un homme n'a aucun prix" — zulk een consequente Brotteaux zou — we zeggen niet volkomen ,,onsympathiek", maar volkomen onbelangrijk wezen.
Inderdaad, zoo vaak in de litteratuur is beproefd het beeld
567