Prometheus

voering en van den geestestoestand, door die bewijsvoering weerspiegeld. Zij is de erkenning, de verheerlijking van de collectiviteit, ingeschapen door de democratische, min of meer ,,socialistische" gezindheden van den tijd, de spitsvondige, vernuftige redding van het essentieele in het Spenceriaansche dogma — 't welk als ,,wetenschappelijke grondslag" van die gezindheden nog dienst moet doen, zelfs waar toch reeds een begin van vermoeden omtrent het fundamenteel verschil tusschen ,,individueelen mensch" en ,,mensch in de collectiviteit" voorhanden isl

Ze formuleert tegelijkertijd — die slot-uitspraak — de opvatting der wetenschappelijken van het Prometheus-probleem, hun beoordeeling van Prometheus, die is en moet zijn een veroordeeling, bij deze algeheele miskenning der werkzaamheid van het persoonlijke, creatieve intellect, van de werkzame, tegenstrevende persoonlijkheid.

In zulk een systeem is het levende individu even volkomen uitgeschakeld als in een systeem, dat op Openbaring en Absolutisme berust. Het ,,Soyons Soumis" van Bossuet is vervangen door Comte's „Que c'est doux d'obéir", 't welk met eindelooze variaties in alle mogelijke moderne collectiviteiten dienst zal doen.

Voor de dragers van het oude, nationale, kerkelijk-maat-schappelijk dogmatisme was Prometheus een misdadiger, die zich vergreep aan de goddelijke wetten in hunne aardsche vertegenwoordigers — voor de dragers van het moderne inter-nationaal-wetenschappelijke dogmatisme is Prometheus een dwaas, die — en dat nog wel zonder eenige officieele bevoegdheid 1 — de hand wil uitsteken naar de ,,invariables lois naturelles", waardoor immers ook de mensch en zijn leven zoo onwrikbaar worden beheerschtl

PROMETHEUS DE DWAAS. {Vervolg.)

We hebben echter gezien, dat in een periode van overwegend wetenschappelijke gezindheid de menschheid niet zoo maar louter „voor de wetenschap" leeft, maar dat al zijn

538