Prometheus

den aanvang heeft beweerd, dat ,,Le fond des idéés que nous méprisons aujourd'hui comme trop communes, paree qu'elles courent sur toutes les bouches, est donc formé des intuitions — autrefois miraculeuses et maintenant vieillies — des philosophes de 1'antiquité; et les lieus communs des discours les plus ordinaires ont commencé leur carrière comme étincelles brillantes d'originalité."

Ware van dit alles ook maar iets werkelijk waar, de vijandschap tusschen redelijk Individu en redelooze Collectiviteit zou inderdaad een fictie wezen, doch het zelfonderscheidend Begrip voert ook hier tot andere uitkomsten; nietó van de ,,idéés géniales" der groote denkers en hervormers blijft er na het proces van verstarring en dogmatiseering, 't welk we in den breede omschreven, in de menigte over dan hun doode formule, hun spotvorm en tegendeel, waarvan de collectiviteiten zich wel bedienen moeten, daar ze zelf niet tot creëeren bij machte zijn. Want alle creatie is zelfherkenning, zelfonderscheiding van het absolute, dat zich juist in de collectiviteiten vergeet. En wanneer dan ook die ,,idéés géniales" door hun ,,duisterheid" of door hun ongeschiktheid om tot ,,idéés utiles" te worden verwerkt, aan dat proces ontsnappen, dan kunnen ze ook nooit tot gemeenplaatsen worden — zooals de aphorismen van den ,,duisteren" Heraklitus en de uitspraken van Plato wel bewijzen.

Maar welk een chaos in een geest, die „la foule" demonstreert als licht tot misdrijven geneigd en uiteraard inferieur — en tegelijkertijd (pour les besoins de la causel) de „majorité" bij uitstek aangewezen acht om de geniale gedachten der groote denkers en hervormers ongeschonden te bewaren en op het geschikte oogenblik toe te passenl Deze „chaos" heerscht overal, waar het onderscheidend regelend Begrip, het „cogi-tare" in de opvatting van Augustinus ontbreekt — en menig „wetenschappelijk" werk dankt zijn „geleerd" aanzien uitsluitend aan den chaos in het brein van zijn maker. Want perfectioneeren is simplifieeren, of het vulkachels dan wel gedachten betreft.

Inmiddels is Sighele's slot-uitspraak - door hem zelf, blijkens den nadruk, dien hij erop legt, terecht als fundamenteel gevoeld — ook voor ons het kardinale punt van de gansche bewijs-

537