Prometheus

״Plato was struck by the extreme difficulty of finding a standard in the human mind, whereby we may test the truth or falsehood of spectral phenomena and dreams. And the only conclusion to which this consummate thinker could arrive, was that whatever appears true to the individual mind is true for him, which, however, is an evasion of the problem, not a solution of it."

Hij kan met deze zoogenaamde „evasion", die toch de eenige „solution" is, met het vervangen van „waarheid" door „werkelijkheid" niet tevreden zijn, hij kan in hen, die wel ermee tevreden zijn, nauwelijks zijns gelijken zien, nauwelijks aannemen dat het ook hun de hoogste ernst is.

„Ils inventent, nous découvrons" — ziedaar de formule, waarvan zich nog steeds de „wetenschappelijke" tegenover den denkende bedient, de illusie, waarop hij den waan van zijn superioriteit baseert. Dat elk denker zijn eigen waarheid bezit, terwijl alle wetenschappelijken tezamen tot een gemeenschappelijke waarheid komen, de door tallooze experimenten van tallooze onderzoekers in tallooze laboratoria vastgestelde ,,wetten" — is het onmiskenbare, het misleidende feit, waaruit de onomstootelijke waarheid, de „objectiviteit" van wat zij gezamenlijk vinden, tegenover de aanvechtbaarheid, de „subjectiviteit" van wat de denker in en voor zichzelven vindt, wordt afgeleid. "Wie onzer kan zeggen, dat hij aan de machtige suggestie van die zienswijze geheel ontkomen is ?

En toch, hoe volkomen wordt die suggestie gebroken, indien we ons te binnen brengen, wat we van den aanvang af in dit werk over het ontstaan en het wezen van collectiviteiten hebben gezegd, als uitdrukking van der Eenheid zelfvergetelheid tot zelfconservatisme. Hoe — tegenover de onderlinge weerlegging en opheffing in de vrije verscheidenheid — de Uniformiteit altijd en overal de grondslag is van het zelfbehoud der collectiviteiten, waarin zich het Absolute vergeten, d.i. behouden wil. Nimmer kunnen, nimmer zullen dus de leden eener collectiviteit de volslagen persoonlijkheden zijn, waarin zich het Absolute in zijn eeuwige verscheidenheid openbaart, altijd zullen ze zijn de onpersoonlijke dragers van een collectief dogma, toegerust met één gemeenschappelijk Oog, allen dus op dezelfde dingen gericht. Zooals eens alle Katholieken in

492