Prometheus

voleurs, les seigneurs après, le tumulte après tout", maar met heel wat meer pretenties.

Tot dit alles moest het komen. Ook tot het blootleggen van het inconsequente en onsamenhangende in de als ,,Christelijk" voorgestelde geldende moraal.

Vragen, die de achttiende-eeuwer niet dorst stellen, maar waarvan hij het stellen, omzettend, herstellend, onwillens en onweerhoudbaar voorbereidde, stijgen eindelijk naar het lichtl Hoe kan bloedschande zóó schandelijk zijn, als het geheele menschengeslacht uit bloedschande — het huwelijk van Cain met zijn zuster Adah — voortgesproten is? Adah's vraag tot Lucifer — ,,"What is the sin, which is not sin in itself?" — is de oude vaste vraag van de critische redelijkheid, de vraag, die Rochefoucauld al stelde, en de Renaissance, en daarvoor Mattheus op andere wijze, — en tot andere consequenties.

Het is de vraag, die, eenmaal opgeworpen, als een weerhaak blijft steken in den geest en de menschheid nimmer meer loslaat. Wanneer in Ibsen's ,,Spoken" mevrouw Alving voorstelt haar zoon te laten trouwen met de natuurlijke dochter van zijn vader, ijst dominee Manders voor de ,,bloedschande". En weer klinkt de vraag: ,,"Waarom niet? Is niet het heele menschengeslacht uit bloedschande geboren?" Dominee kan wel blijven ,,huiveren", maar antwoorden kan hij niet, op dit ,,waarom" niet en op geen enkel.

Nog weer later, nog weer anders, in V/agner's ,,"Wal-küre" is de held Siegfried uit Siegmund en Sieglinda, die broeder en zuster waren, uit bloedschande geboren. En dit is alles de tarting aan een ,,moraal", die geen antwoord weet te geven op het simpelst ,,hoe?" en ,,waarom?" van den denkende en nochtans zich boven dien denkende een verwaten superioriteit als een recht aanmatigen blijft.

Lucifer-Prometheus treedt in Cain's eenzaamheid als de Morgenster van zijn zelfkennis.

En geen misverstand kan bestaan over de vraag, of Cain al dan niet symbool zou zijn van den ontwaakten, vrijen (tegenover Abel als symbool van den onontwaakten, onvrijen) mensch, door de woorden van Lucifer, die Cain's gedachten stempelen tot ,,the thoughts of all, worthy of thought, your immortal part." Lucifer brengt hem de bittere waarheid, niet

449