Prometheus

Byron's hart: een koele, waarheidreikende vriend, niet een gelukbrengende vertrooster, een gelijke als leidsman, niet een ״goede Herder".

Wel moest het hiertoe komen, onweerhoudbaar.

Rochefoucauld en Bayle, Swift en Sheridan, Schiller en Fontenelle hebben het voorbereid met hun critiek, die onschadelijk scheen, op wat ze waanden de ״misbruiken", maar wat inderdaad waren en zijn de gebruiken, de grondslagen, het wezen-zelf van Kerk en Maatschappij — en nadat achtereenvolgens alle andere machthebbers van hun glans waren beroofd en in hun waren aard ontmaskerd, kon ook de hoogste Hemelsche Machthebber dit lot niet langer ontgaan.

Der Joden en der ״Christenen" God is in ״Cain" als een gevoellooze Jupiter, het hooggeprezen monotheïsme als slaaf-sche, egoïste, benepen kruiperij ontmaskerd. Tegen de ,,self-seeking prayers, to that what is omnipotent, because it is omnipotent, from terror and self-hope", de uitingen van hypocritische bangheid en hebzucht dondert de onderscheidende, critische individualist; van dat verloren, diepbeweende ideaal der stompzinnigen ״a Paradise of Ignorance, from which knowledge was barred as poison", huivert hij, die zich in kennis wil verwijden en verrijken. De afkeer van een God, die Abel's bloedoffer met welbehagen aanneemt, Cain's vruchten en bloemen door een boozen wind verstrooid — weer dezelfde tegenstelling; de zachte, gehoorzame Abel slacht de dieren zonder aarzeling, de sombere opstandeling Cain is vegetariër 1 — de afkeer van een God, die geen lieflijker geluid kent dan het blaten der beroofde lammeren-moeders, geen lieflijker reuk dan blakend lammeren-vleesch en rookend bloed, is de afkeer van den modernen humanist-pantheïst tegen de barbaar-sche godsvoorstellingen van ״Joodsche" maatschappijen en ״Christelijke" kerken. En die afkeer keert zich ook tegen de menschen, die in slaafschen angst ״ja" knikken op absurditeiten, waarvan ze niets begrijpen, geen blik van verwondering, geen woord van tegenspraak wagen, doen of ze gelooven en alleen maar sidderen, doen of ze ״liefhebben" en alleen maar dienen voor loon, om hun rust — de rust die elk roofdier zoekt voor het verteren van zijn prooi — juist als ״Ie bon Tourangeau" in Balzac's verhaaltje ״Craignant Dieu d'abord, puis les

448