Albaneezen en Grieken, voor liun ,,nationale Vrijheid" kampend.
Shelley zocht vrede door overreding. Als Byron onderscheidt hij zich van schoolknaap af door die waarheidsliefde en die generositeit, waarvan de levensbeschrijvingen aller groote revolutionnairen getuigen, omdat ze de eeuwige wezenstrekken van alle idealistisch individualisme zijn, stammend uit zelf-critiek, die eigen relatieve onwaarde tegenover blinde maatschappelijke zelfverheffing, eigen relatieve waarde tegenover blinde maatschappelijke onderwerping blootlegt — en dit tezamen maakt menschen genereus en fierl
Als achttienjarige knaap in Oxford kwam hij tot het inzicht van het onhoudbare der kerkelijk leerstellingen en het immo-reele der daarmee samenhangende moraal. En schreef een verhandeling over de ,,Noodzakelijkheid van het Atheïsme" — waarmee hij pantheïsme bedoelde. En zond die aan het College van Bisschoppen en Aartsbisschoppen ter beoordeeling en geargumenteerde weerlegging. Eeuwige naïveteit, eeuwig gebrek aan sluwe ,,menschenkennis" van den idealist: Brutus bouwde op Antonius' edelmoedigheid, Götz von Berlichingen op het eerewoord van roovers, ,Woutertje Pieterse op de waarheidsliefde van den kruidenier, die hem met duf meel naar zijn moeder zond, Ibsen's „Volksvijand" op de dankbaarheid van de stadgenooten, die zijn ruiten ingooien kwamen — de achttienjarige Shelley vraag argumenten aan een raad van in macht gezeten Jupitersl Prometheus pleitte en Jupiter zweeg, Prometheus werd schandelijk van school verjaagd en een botte, egoïste massa brandmerkte hem, die allen beschaamde door zijn eindelooze goedheid — ziekte opliep bij armenbezoek, zijn erfdeel afwees, geen dieren at, schoon zijn teer gestel robuuste voeding eischte — met het onvoorzichtige woord, waarmede de roekelooze knaap zichzelven noemde, misbruikte het om hem uit de voogdij over zijn kinders te ontzetten, liet hem, den argelooze, boeten voor de listen van zijn „Christelijke" aangehuwde familie, en stiet hem met stompen in de borst tegen den grond (letterlijk, want we denken hier aan de bekende scène tusschen Shelley en een „Christelijk" Engelsch officier, Tory, gelijk vanzelf spreekt, op het postkantoor te Pisa) met het oude recht van den „Christen" tegen den godde-
446